„Szkoła musi być miejscem bezpiecznym dla dziecka, nauczyciela, dyrektora, woźnej, pracownika administracji – dla każdego, kto przekracza jej próg” – podkreśla Związek Nauczycielstwa Polskiego po ostatnich tragicznych wydarzeniach w szkołach. „Potrzebujemy systemu, który pozwoli wcześniej zauważyć zagrożenie, szybko je zgłosić, natychmiast ostrzec całą szkołę i zapewni profesjonalną reakcję służb” – czytamy w komunikacie Związku. ZNP wskazuje konkretne rozwiązania, które trzeba wprowadzić.
Apel ZNP po atakach na terenie szkół
W związku z brutalnymi atakami, do których doszło w ostatnich dniach na terenie szkół, apelujemy do władz o pilne podjęcie działań na rzecz bezpieczeństwa uczniów, nauczycieli i wszystkich pracowników oświaty.
W ciągu zaledwie dwóch dni wydarzyły się dwie tragedie na terenie szkoły. W Ostrołęce zaatakowani zostali uczniowie i nauczyciele. W Leszczydole-Nowinach 15-letni były uczeń zaatakował pracowników szkoły. Zginęła 37-letnia woźna, a nauczycielka i dyrektor zostali ranni.
To wydarzenia, obok których nie możemy przejść obojętnie.
Szkoła musi być miejscem bezpiecznym dla dziecka, nauczyciela, dyrektora, woźnej, pracownika administracji – dla każdego, kto przekracza jej próg.
Nauczyciele, dyrektorzy i pracownicy szkół każdego dnia biorą odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci. Reagują na kryzysy, konflikty i zachowania agresywne, podejmują działania wychowawcze i profilaktyczne, stosują obowiązujące procedury bezpieczeństwa.
Ostatnie wydarzenia pokazują, że szkoła nie może zostać sama z problemem przemocy.
Nie można przerzucać kolejnych obowiązków i odpowiedzialności na nauczycieli. Potrzebne jest realne wsparcie państwa i rozwiązania systemowe. Wykonywanie funkcji opiekuńczej przez szkołę nie może być realizowane kosztem osobistego bezpieczeństwa nauczycieli i innych pracowników szkoły, jak to ma miejsce obecnie.
Potrzebujemy systemu, który pozwoli wcześniej zauważyć zagrożenie, szybko je zgłosić, natychmiast ostrzec całą szkołę i zapewni profesjonalną reakcję służb.
W tym celu potrzebne jest doprecyzowanie przepisów prawa oświatowego, aby wprowadzić rozwiązania prawne umożliwiające wprowadzenie w szkole ustawowych mechanizmów ochronnych, obowiązujących w całym kraju.
W szczególności należy wprowadzić ustawowe instrumenty uprawniające do przeprowadzania kontroli osobistej uczniów, możliwości wprowadzenia do szkoły urządzeń kontrolnych, jak i przede wszystkim zabezpieczenia środków finansowych na dodatkową ochronę np. w formie zatrudniania przez organy prowadzące specjalistycznych służb ochroniarskich w szkołach.
Postulujemy powołanie Zespołu ds. systemowych działań mających na celu wzmocnienie bezpieczeństwa w oświacie, składającego się z przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Sprawiedliwości, MSWiA, Policji, prokuratury oraz związków zawodowych zrzeszających nauczycieli.
Chcemy jednak, aby ten Zespół podjął rzeczywisty trud legislacyjnego i organizacyjnego rozwiązania problemu, jaki dziś dotyka polską oświatę. Jednak nie w taki sposób, w jaki działał zespół utworzony w Ministerstwie Edukacji Narodowej, który m.in. miał się zająć kwestią ustanowienia konkretnych instrumentów ochrony prawnej nauczycieli, i który jak dotąd nie wypracował żadnych rozwiązań w tym zakresie.
Istnieje pilna konieczność wypracowania propozycji legislacyjnych zmian w prawie, wprowadzenie monitoringu agresji, standardów postępowania z agresywnymi osobami na terenie szkoły, standardów zabezpieczeń placówek, szkoleń, jak również usprawnienia współpracy z organami ścigania.
Apelujemy o pilne stworzenie systemowego wsparcia szkół, nauczycieli i pracowników oświaty, obejmującego w szczególności:
- jednolite i czytelne procedury postępowania w przypadku zagrożenia przemocą, ataku lub informacji o możliwym ataku;
- system wczesnego ostrzegania pozwalający nauczycielom, uczniom i pracownikom placówek bezpiecznie przekazywać informacje o groźbach oraz niepokojących zachowaniach na terenie placówki;
- skuteczny system alarmowania wewnątrz szkoły, który w sytuacji bezpośredniego zagrożenia pozwoli w ciągu sekund ostrzec pracowników i uruchomić odpowiednie procedury (np. w postaci aplikacji);
- stałą współpracę szkół z policją i służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo;
- monitorowanie przez odpowiednie służby zachowań młodych ludzi w Internecie, szczególnie radykalizujących się grup;
- dostęp do specjalistów potrafiących oceniać ryzyko przemocy oraz reagować na sygnały świadczące o możliwości jej wystąpienia;
- zdecydowane zwiększenie dostępności pomocy psychologicznej i psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży;
- szkolenia pracowników szkół dotyczące reagowania w sytuacjach kryzysowych, prowadzone przez odpowiednio przygotowanych specjalistów;
- natychmiastową pomoc psychologiczną, prawną i organizacyjną dla pracowników i społeczności szkół dotkniętych przemocą;
- skuteczniejsze reagowanie służb na groźby kierowane wobec nauczycieli i innych pracowników szkół również te pojawiające się w Internecie;
- działania edukacyjne dotyczące przemocy, odpowiedzialności, rozwiązywania konfliktów, bezpieczeństwa cyfrowego i reagowania na krzywdę.
Potrzebujemy również poważnej debaty o tym, jak społeczeństwo traktuje nauczycieli i innych pracowników szkół.
Nauczyciele coraz częściej spotykają się z agresją słowną, hejtem i podważaniem ich prawa do stawiania granic oraz egzekwowania zasad. Wieloletnia polityka państwa odbierania szkole i nauczycielom kompetencji wychowawczych i sprowadzenie roli szkoły do wykonawcy usług edukacyjnych, naruszyło w konsekwencji podstawową funkcję szkoły, wskazaną w preambule ustawy – Prawo oświatowe.
Należy przywrócić szkole i nauczycielom kompetencje wychowawcze. Pracownik szkoły musi mieć możliwość reagowania, stawiania wymagań i dbania o bezpieczeństwo bez obawy, że każda próba egzekwowania reguł stanie się powodem agresji czy nagonki.
Szczególnej uwagi wymagają również sygnały pojawiające się w internecie: groźby, zapowiedzi przemocy czy zainteresowanie treściami radykalnymi i przemocowymi.
Nauczyciele są przygotowani do uczenia i wychowywania dzieci, ale nie mogą być jednocześnie psychologami, specjalistami od interwencji kryzysowych, pracownikami ochrony i funkcjonariuszami odpowiedzialnymi za rozpoznawanie każdego potencjalnego zagrożenia. Potrzebują wsparcia.
Potrzebujemy konkretnych decyzji, odpowiedzialności państwa, dodatkowych środków i systemu, który pozwoli reagować.
Bezpieczeństwo szkoły jest wspólną odpowiedzialnością państwa, samorządów, służb i całego społeczeństwa.
ZNP