„75% Polaków miało nauczyciela, który pozytywnie wpłynął na ich życie. Rzadko było to pojedyncze doświadczenie. Ponad połowa mówi o więcej niż jednym takim nauczycielu. Ale tylko 23% kiedykolwiek im to powiedziało. Pamiętamy bardzo dobrze, ale doceniamy niedostatecznie” – wynika z raportu Centrum Edukacji Obywatelskiej. CEO ruszyło z kampanią „Świadectwo na całe życie” przedstawiającą historie absolwentów, którzy po latach spotykają się ze swoimi nauczycielami, aby podziękować im za to, w jaki sposób ich ukształtowali.
„Szkoła do życia. O nauczycielach” – to raport opublikowany przez CEO, który pokazuje, jak postrzegamy nauczycieli i nauczycielki. W badaniu wzięło udział tysiąc Polek i Polaków w wieku 18-65 lat.
Co wynika z raportu „Szkoła do życia. O nauczycielach” ?
Ponad 70 proc. ankietowanych oceniło zawód nauczyciela jako trudny. Takiej odpowiedzi udzieliło 72 proc. osób z wykształceniem wyższym i 46 proc. osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym.
Odpowiedzi nieco różniły się ze względu na wiek. W grupie 54-65 lat za bardzo trudny zawód nauczyciela uznaje 70 proc. ankietowanych, natomiast w grupie 26-34 lata to 50 proc. 63 proc. wskazuje, że jednym z największych wyzwań w tej pracy jest praca z uczniami i uczennicami o zróżnicowanych potrzebach.
Raport pokazał też, jak ważne w postrzeganiu nauczycieli w dorosłym życiu są doświadczenia z własnej edukacji. 75 proc. Polek i Polaków miało w swoim życiu nauczyciela lub nauczycielkę, którzy wywarli na nich pozytywny wpływ. Okazuje się, że niestety rzadko o tym mówimy. Tylko 23 proc. Polek i Polaków powiedziało kiedyś swojemu nauczycielowi, że był dla nich ważny.
Nieco ponad jedna trzecia Polek i Polaków pozytywnie ocenia pracę nauczycieli w Polsce. Co piąty z nas ocenia ją źle, a największa grupa nie wystawia ani dobrej, ani złej oceny. Najwyżej oceniana jest wiedza przedmiotowa – 58 proc. Najniżej, po 40 proc., wypadają dwie cechy: uważność na różne potrzeby uczniów i uczennic oraz tworzenie w klasie warunków do nauki przez utrzymanie dyscypliny.
Jak wskazują autorzy raportu, najmniejszy dystans między tym, czego oczekujemy, a tym, jak oceniamy nauczycieli, dotyczy najbardziej „tradycyjnej” części ich roli – wiedzy przedmiotowej. Największy pojawia się tam, gdzie rola nauczyciela wykracza poza samą znajomość przedmiotu: w sposobie prowadzenia lekcji i indywidualnego wspierania uczniów i uczennic.
W wyobrażeniu rodziców dobry nauczyciel powinien znać swój przedmiot, umieć uczyć i dostrzegać młodego człowieka oraz jego indywidualne potrzeby. Zdecydowana większość badanych ocenia kontakty nauczycieli z rodzicami negatywnie. Główny wniosek, jaki płynie z przeprowadzonego raportu dotyczy potrzeby stworzenia nowej umowy społecznej z nauczycielami – trwałego porozumienia dotyczącego zasad wykonywania tego zawodu.
W ocenie autorów raportu w umowie konieczne byłoby odpowiedzenie na pytania czego jako społeczeństwo oczekujemy od nauczycieli i jaką odpowiedzialność im powierzamy, ale też jakie warunki pracy i rozwoju zawodowego im zapewnimy żeby mogli dobrze wypełniać swoje obowiązki.
Główne wnioski wypływające z raportu w pigułce:
>> Wiemy, że praca nauczyciela jest trudna. 60% Polek i Polaków uważa ją za bardzo trudną, a 63% dostrzega wyzwanie związane z pracą z uczniami o różnych potrzebach.
>> Sami rzadko chcielibyśmy ją wykonywać. 58% z nas nie rozważałoby zostania nauczycielem. Nawet gdyby pensja była taka jak w naszej obecnej pracy, nadal 53% mówi: „nie”.
>> Od nauczycieli oczekujemy niemal wszystkiego naraz. Każdą z 13 badanych cech nauczyciela za ważną uznaje co najmniej 78% rodziców – od wiedzy przedmiotowej, przez umiejętność ciekawego jej przekazywania, po empatię wobec uczniów.
>> Im bardziej konkretnie pytamy o ich pracę, tym lepiej ją oceniamy. Ogólnie dobrze ocenia nauczycieli 39% rodziców, a średnio 46% dobrze ocenia konkretne obszary ich pracy.
>> Najwięcej zastrzeżeń mamy tam, gdzie rola nauczyciela wykracza poza wiedzę przedmiotową. Wiedzę nauczycieli dobrze ocenia 58% rodziców, większy dystans między oczekiwaniami a oceną dotyczy prowadzenia lekcji i odpowiadania na różne potrzeby uczniów.
>> Wiemy, ile może znaczyć dobry nauczyciel, ale rzadko mówimy mu, kim dla nas był. 75% z nas miało nauczycielki lub nauczycieli, którzy pozytywnie wpłynęli na nasze życie, lecz tylko 23% kiedykolwiek im powiedziało, że byli dla nas ważni.
>> Łatwiej pochwalić dobrą pracę, niż powiedzieć nauczycielowi, co mu zawdzięczamy. 54% z nas jako dorośli pochwaliło lub doceniło pracę nauczyciela – ponad dwa razy więcej, niż powiedziało własnemu nauczycielowi, że był dla nich ważny.
>> Krytyka częściej trafia do innych niż do nauczyciela. 32% z nas krytykowało nauczyciela w rozmowie z innymi rodzicami lub znajomymi, a 22% – bezpośrednio wobec niego.
>> Częściej krytykujemy niż doceniamy – i sami czujemy, że uznania jest za mało. 58% z nas uważa, że rodzice często krytykują nauczycieli, a tylko 21% – że wystarczająco często ich doceniają.
>> „Jeśli chcemy szkoły do życia, musimy zadbać także o relację z ludźmi, którzy ją tworzą. Potrzebujemy więcej zaufania, partnerstwa, doceniania i konstruktywnej krytyki – bez rezygnowania z wymagań”.
>> „Dobre relacje nie zastąpią dobrych rozwiązań systemowych. Potrzebujemy nowej umowy społecznej z nauczycielami, która połączy wymagania i odpowiedzialność z warunkami pracy, rozwojem, autonomią i wsparciem”
Raport można pobrać tutaj
CEO ruszyło z kampanią „Świadectwo na całe życie”
Kampania Centrum Edukacji Obywatelskiej „Świadectwo na całe życie” przedstawia historie absolwentów, którzy po latach spotykają się ze swoimi nauczycielami, aby podziękować im za to, w jaki sposób ich ukształtowali.
Okazało się, że Polacy nie muszą być przekonywani do doceniania nauczycieli, bo już ich doceniają. Problem polega na tym, że to uznanie zostaje w głowach. O zawodzie nauczyciela w debacie publicznej rozmawia się przez pryzmat tego, co widać dziś. A prawdziwy efekt tej pracy ujawnia się po latach, w dorosłym życiu uczniów. Zwykle wtedy, gdy okazja do podziękowania dawno minęła.
– Kiedy zobaczyliśmy te wyniki, wiedzieliśmy, że nie chcemy robić kolejnej kampanii z apelem „doceńmy nauczycieli”. Ta wdzięczność już jest, tylko jej nie słychać. Chcieliśmy pokazać moment, w którym wreszcie pada na głos i zachęcić innych, by zrobili to samo – mówi Jędrzej Witkowski, prezes Centrum Edukacji Obywatelskiej.
W projekcie wzięły udział cztery pary: nauczyciel i jego dawny uczeń. Historie trzech z nich opowiadają spoty, a czwarta para stała się bohaterem key visualu kampanii. Występuje w nim Ewa Drobek, nauczycielka wyróżniona w Konkursie Nauczyciel Roku 2019 i finalistka Global Teacher Prize 2026, razem ze swoją byłą uczennicą.
Celem kampanii jest opowiedzenie ich prawdziwych historii: o tym, jak nauczyciel pokazał im świat, poprowadził przez trudny moment albo uwierzył w nich, zanim zrobili to sami.
Spoty zachęcają, by docenić własnego nauczyciela. Równolegle na Facebooku, Instagramie i LinkedInie pojawiają się historie i wspomnienia o nauczycielach – tych, którzy realnie wpłynęli na czyjeś życie. A także o tym, jak można im to powiedzieć.
(GN)
Fot. IStock
Kierunek: Katastrofa. Dr Joanna Dobkowska: Przyjdzie moment, w którym żadne szkolenia nie pomogą
Rośnie liczba uczniów-cudzoziemców w polskich szkołach. Nowy raport CEO i IRC