Muzeum POLIN przedstawia ambasadorkę akcji społeczno-edukacyjnej Żonkile i ogłasza temat przewodni tegorocznej kampanii. Akcję Żonkile wspiera Krystyna Budnicka ocalała z getta warszawskiego i świadkini wydarzeń sprzed 83 lat, a także setki osób zaangażowanych w wolontariat, które w tym roku reprezentują Aniela, Pola, Zosia i Dominik. W niedzielę, 19 kwietnia wolontariusze indywidualni oraz szkoły, biblioteki i instytucje w całej Polsce już po raz czternasty włączą się w akcję Żonkile, by przypomnieć o powstaniu w getcie warszawskim. Tego dnia, na znak pamięci pierwszego zrywu w okupowanej Europie, przechodniom na ulicach Warszawy wręczane będą papierowe kwiaty.
W 83. rocznicę wybuchu powstania w getcie program towarzyszący akcji Żonkile poświęcony jest sile świadectw – indywidualnym historiom, relacjom świadków, dokumentom, archiwalnym zapisom, obiektom, a także śladom życia i śmierci ludzi, którzy doświadczyli okrucieństwa Zagłady.
Akcja Żonkile 2026. Krystyna Budnicka i siła świadectw
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN zaprosiło do współpracy ambasadorskiej świadkinię tych historycznych wydarzeń, Krystynę Budnicką. Jako jedyna z rodziny Kuczerów przeżyła piekło powstania w getcie warszawskim. Jej rodzice, sześciu braci oraz starsza siostra zginęli podczas próby wydostania z płonącego bunkra na rogu ówczesnych ulic Zamenhofa i Miłej. Miała 11 lat, gdy w getcie warszawskim 19 kwietnia 1943 roku wybuchło powstanie zbrojne Żydów przeciwko Niemcom. Twierdzi, że przetrwała, by mogła dawać świadectwo o tym, co było.
Krystyna Budnicka urodziła się 8 maja 1932 r. w Warszawie jako Hena Kuczer. Była najmłodszą córką stolarza Josefa Lejzora Kuczera i Cyrli z d. Bzura. Miała siedmioro rodzeństwa: Izaaka (właściciela czytelni „Parnas”), Barucha, Szaję, Rafała, Perlę, Chaima oraz Jehudę. Rodzina mieszkała w Warszawie przy ul. Muranowskiej 1, jesienią 1940 r. znaleźli się w getcie. Od stycznia 1943 r. przez kilka miesięcy ukrywali się w bunkrze w piwnicy budynku przy ul. Miłej. Po wykryciu bunkra przez Niemców Hena straciła rodziców, a rodzeństwo rozdzieliło się. Po upadku Powstania Warszawskiego znalazła się w sierocińcu prowadzonym przez siostry szarytki. Krystyna Budnicka przeżyła wojnę jako jedyna z całej rodziny.
Od 1945 r. Krystyna Budnicka pracowała w Gimnazjum Sióstr Nazaretanek, studiowała pedagogikę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i w Instytucie Pedagogiki Specjalnej. Jest działaczką Stowarzyszenia Dzieci Holokaustu. W 2018 r. Krystyna Budnicka otrzymała tytuł Honorowej Obywatelki miasta stołecznego Warszawy.
„Osoby, które pamiętają tamte czasy i je przeżyły, odchodzą. Zostaje tylko pamięć. To ją należy pielęgnować, rozwijać i przekazywać młodszemu pokoleniu. Bo jeśli zabraknie pamięci, kto przypomni o bohaterach tamtych dni i o tych, którzy zginęli za wolność? Dziś to my dajemy świadectwo” – mówi Krystyna Budnicka, ocalała z getta warszawskiego, tegoroczna ambasadorka akcji Żonkile.
Świadectwo Krystyny Budnickiej z getta warszawskiego znajduje się w zbiorach Historii Mówionej Muzeum POLIN: Relacja Krystyny Budnickiej – powstanie w getcie warszawskim | Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.
Trwa nabór instytucjonalny do akcji Żonkile 2026
Muzeum POLIN przypomina również o trwającym naborze instytucjonalnym do akcji Żonkile. Aplikować mogą szkoły, biblioteki lub inne instytucje z całej Polski. W ramach udziału w akcji Żonkile wszystkie otrzymają możliwość skorzystania z bezpłatnych materiałów edukacyjnych, które pomogą przeprowadzić wartościowe zajęcia, spotkania i działania upamiętniające. Aby zgłosić udział instytucji należy wypełnić formularz dostępny na stronie polin.pl. Zgłoszenia można przesyłać do 15 kwietnia. Pracownicy muzeum POLIN odpowiedzą na zgłoszenie w ciągu 7 dni kalendarzowych od daty wypełnienia formularza.
Akcja Żonkile – na czym polega?
W niedzielę, 19 kwietnia – w rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim – wolontariuszki i wolontariusze będą wręczać przechodniom na ulicach Warszawy papierowe kwiaty i informować o wydarzeniach sprzed 83 lat. Kluczowym wsparciem dla działań wolontariuszy indywidualnych w Warszawie jest wsparcie akcji okołorocznicowo przez szkoły, biblioteki i instytucje z całej Polski.
Dlaczego żonkile?
Jednym z ocalałych z getta był Marek Edelman, ostatni dowódca ŻOB. 19 kwietnia, w rocznicę powstania, składał bukiet żółtych kwiatów pod Pomnikiem Bohaterów Getta na Muranowie. W taki sposób żonkil stał się symbolem szacunku i pamięci o powstaniu. Organizowana przez Muzeum POLIN akcja ma na celu rozpowszechnianie tego symbolu oraz szerzenie wiedzy na temat samego zrywu.
Łączy nas pamięć
Dotychczas w akcji społeczno-edukacyjnej Żonkile wzięło udział ponad 15 tysięcy wolontariuszek i wolontariuszy. W rekrutacji instytucjonalnej, co trzecia szkoła w Polsce zgłasza swój udział w akcji i realizuje Żonkilowy program edukacyjny.
Każdego roku ta grupa powiększa się o kolejne placówki. Początkowo lokalne wydarzenie upamiętniające żydowską społeczność Warszawy, z serca dawnej dzielnicy żydowskiej – Muranowa rozprzestrzeniło się już na cały świat. W ubiegłym roku papierowe kwiaty upamiętniające powstanie w getcie warszawskim trafiły na wszystkie kontynenty. A w tym roku wolontariuszki i wolontariusze Muzeum POLIN wręczą na ulicach Warszawy trzymilionowy żonkil na dowód, że łączy nas pamięć.
Działania edukacyjne w ramach akcji Żonkile wspiera Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego.
Mecenasem Muzeum POLIN i Sponsorem Strategicznym akcji Żonkile jest ORLEN.
Źródło: Muzeum POLIN