„W polskich szkołach podstawowych i ponadpodstawowych uczy się obecnie blisko 246 tys. uczniów-cudzoziemców – prawie 9 tys. więcej niż rok temu. Stanowią oni około 5% wszystkich uczniów” – wynika z raportu „Uczniowie-cudzoziemcy w polskich szkołach w roku szkolnym 2025/2026”, przygotowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej w partnerstwie z Fundacją International Rescue Committee Polska.
Raport opiera się na danych Systemu Informacji Oświatowej z kwietnia 2026 roku, uzupełnionych danymi z rejestru PESEL UKR i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Co ważne, liczba uczniów – cudzoziemców w szkołach podstawowych pozostaje na podobnym poziomie jak rok wcześniej, ale wyraźnie rośnie w szkołach ponadpodstawowych. Uczy się w nich już 77,4 tys. uczniów-cudzoziemców – o około 9 tys. więcej niż w kwietniu 2025 roku. To jeden z sygnałów pokazujących, że różnorodność nie jest krótkotrwałym skutkiem kryzysu uchodźczego, ale pozostanie cechą polskiej edukacji.
Zdecydowaną większość uczniów-cudzoziemców nadal stanowią młodzi ludzie z Ukrainy – jest ich około 210 tys., czyli 86% wszystkich uczniów z innych krajów. Jednocześnie w polskich szkołach uczy się ponad 35 tys. dzieci i młodzieży z innych państw.
Uczniowie-cudzoziemcy są obecni już w 68% polskich szkół, czyli w około 14,3 tys. placówek. Ponad 4,1 mln polskich uczniów – 87% wszystkich – chodzi do szkół, w których uczą się także dzieci i młodzież z innych krajów.
Uczniowie z Ukrainy są obecni w co trzeciej polskiej klasie – to ponad 92 tys. oddziałów. Dla ogromnej części dzieci i młodzieży doświadczenie kontaktu z osobami pochodzącymi z innego kraju jest więc po prostu elementem szkolnej codzienności.
Jednocześnie ta różnorodność jest mocno rozproszona. W 63% szkół, do których uczęszczają cudzoziemcy, jest ich nie więcej niż dziesięcioro. W połowie klas, w których są uczniowie z Ukrainy, jest to tylko jedna osoba.
„To ważny kontekst także dla nauczycieli. Bardzo duża część kadry potrzebuje kompetencji do pracy w środowisku zróżnicowanym kulturowo, nawet jeśli kontakt z uczniami-cudzoziemcami jest dla niej stosunkowo mały. A niewielka liczba takich uczniów w konkretnej szkole może zmniejszać motywację do rozwijania tych kompetencji” – czytamy w raporcie autorstwa Elżbiety Świdrowskiej, Klaudii Stano i Jędrzeja Witkowskiego.
Jak przekonują eksperci tempo zmian jest dziś mniejsze niż bezpośrednio po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny w Ukrainie, ale napływ nowych uczniów nie ustał.
W roku szkolnym 2025/2026 do polskich szkół zapisało się 14 tys. uczniów-cudzoziemców, którzy nigdy wcześniej nie uczyli się w polskim systemie edukacji. To prawie 6% wszystkich uczniów-cudzoziemców. Kolejne 3,3 tys. wróciło do polskich szkół po przerwie.
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja młodzieży. Kilka tysięcy nowych uczniów rozpoczęło swoją edukację w Polsce dopiero na etapie szkoły ponadpodstawowej. Oznacza to wejście jednocześnie do nowej szkoły, nowego systemu edukacji i często naukę w obcym języku.
„Dlatego potrzebujemy rozwiązań, które będą wspierały nie tylko tych uczniów, którzy są w Polsce od kilku lat, lecz także kolejne osoby, które nadal przyjeżdżają i dołączają do systemu” – wskazują autorzy raportu.
Znajomość języka polskiego – a zwłaszcza języka potrzebnego do uczenia się matematyki, biologii, historii czy innych przedmiotów – jest jednym z najważniejszych warunków sukcesu edukacyjnego. Tymczasem w roku szkolnym 2025/2026 z dodatkowych zajęć z języka polskiego korzystało 22% uczniów-cudzoziemców, podczas gdy rok wcześniej było to 36%. Wśród uczniów-uchodźców z Ukrainy odsetek spadł z 48% do 28%.
„Polska szkoła wykonała w ostatnich latach ogromną pracę wskutek przyjęcia setek tysięcy dzieci i młodzieży z innych krajów. Dzisiaj najważniejszym wyzwaniem jest przejście od reagowania na kryzys do trwałego zarządzania różnorodnością. Różnorodność nie zniknie wraz z końcem kolejnego programu pomocowego. Jest już częścią polskiej szkoły. Od nas zależy, czy stanie się zasobem wspierającym rozwój całej społeczności szkolnej, i czy każdy uczeń – niezależnie od kraju pochodzenia – będzie miał realną szansę odnieść w niej sukces” – podkreślają autorzy raportu i przedstawiają swoje rekomendacje.
Pełny raport można pobrać tutaj
(GN)