Senat przez aklamację przyjął trzy uchwały upamiętniające ważne postacie i wydarzenia polskiej historii najnowszej oraz kultury. Senatorowie oddali hołd działaczom Komitetu Obrony Robotników w 50. rocznicę jego powstania, uczcili 100. rocznicę urodzin pisarki Róży Ostrowskiej oraz 50. rocznicę śmierci poety, prozaika i dramatopisarza Stanisława Grochowiaka.
Senat przypomniał, że 23 września 1976 r. Jerzy Andrzejewski poinformował marszałka Sejmu o powstaniu Komitetu Obrony Robotników i przekazał mu apel Komitetu. Jego sygnatariusze opisali represje wobec uczestników protestów robotniczych w czerwcu 1976 r. w Radomiu i Ursusie – zwolnienia z pracy, aresztowania, bicie i wymuszanie zeznań.
KOR, przekształcony rok później w Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”, działał przez cztery lata. Zapewniał pomoc prawną i finansową robotnikom, dokumentował przypadki łamania prawa i wspierał niezależne inicjatywy społeczne, m.in. niecenzurowany ruch wydawniczy, Komitety Samoobrony Chłopskiej, Studenckie Komitety Solidarności i Towarzystwo Kursów Naukowych.
Szczególne znaczenie miały pisma „Robotnik” i „Robotnik Wybrzeża” oraz wsparcie dla Komitetów Wolnych Związków Zawodowych. „Z tego zrodził się Sierpień 1980 r.” – zaznaczono w uchwale.
50 lat temu powstał Komitet Obrony Robotników – KOR. ✊
KOR organizował pomoc dla osób represjonowanych, a jedną z jego najważniejszych inicjatyw było wydawanie pism „Robotnik” i „Robotnik Wybrzeża” oraz wspieranie Komitetów Wolnych Związków Zawodowych. Działalność ta stała się… pic.twitter.com/UTpKhHb3kt
— Senat RP 🇵🇱 (@PolskiSenat) September 23, 2026
Drugą uchwałę poświęcono Róży Ostrowskiej, której 100. rocznica urodzin przypadła 1 września. Pisarka, scenarzystka, adaptatorka i recenzentka teatralna urodziła się w Wilnie, ale szczególnie mocno związała się z Kaszubami.
Senat przypomniał jej powieści „Wyspa” i „Mój czas osobny”, wyróżniające się kobiecą perspektywą oraz wątkami autobiograficznymi i odniesieniami do Kaszub. Ostrowska była także współautorką „Bedekera kaszubskiego”, promującego kulturę, historię i tradycje regionu.
100 lat temu urodziła się Róża Ostrowska – pisarka, scenarzystka, adaptatorka i recenzentka teatralna, której sercu szczególnie bliskie były Kaszuby. 🌿📖
Senat przyjął uchwałę w 100. rocznicę jej urodzin, przypominając postać jednej z ważnych propagatorek kultury i historii… pic.twitter.com/uIc1BgPtZy— Senat RP 🇵🇱 (@PolskiSenat) September 23, 2026
W uchwale podkreślono również jej postawę w okresie PRL. Ostrowska publicznie potępiała stalinizm, a w marcu 1968 r. podpisała list popierający protesty studenckie i krytykujący reakcję władz. Straciła wówczas pracę, objęto ją zakazem publikacji i inwigilacją.
Zmarła 23 marca 1975 r., mając niespełna 49 lat. Senat wyraził uznanie dla jej dorobku literackiego i teatralnego, niezłomnej postawy oraz wkładu w upowszechnianie kultury kaszubskiej.
Trzecia uchwała dotyczyła Stanisława Grochowiaka – poety, prozaika, dramatopisarza i publicysty, jednego z ważnych twórców polskiej literatury XX wieku.
Urodzony w 1934 r. w Lesznie Grochowiak należał do pokolenia „Współczesności”, które odegrało istotną rolę w polskiej poezji po 1956 r. Debiutował tomem „Ballada rycerska” i powieścią „Plebania z magnoliami”. Był kojarzony z turpizmem, ale jego twórczość wykraczała poza ramy tego nurtu.
50 lat temu zmarł Stanisław Grochowiak – wybitny poeta, prozaik, dramatopisarz i publicysta. 📖
Senat przyjął uchwałę w 50. rocznicę śmierci jednego z najważniejszych twórców polskiej literatury XX wieku.
Jego twórczość, oryginalna i odważna, na trwałe zapisała się w historii… pic.twitter.com/w5YYMj6jmC— Senat RP 🇵🇱 (@PolskiSenat) September 23, 2026
Pisał poezję, prozę i dramaty, tworzył także słuchowiska radiowe. Współpracował m.in. z „Współczesnością”, „Nową Kulturą”, „Kulturą” i „Poezją”. Jego utwory były wielokrotnie nagradzane i tłumaczone na języki obce.
Grochowiak zmarł 2 września 1976 r. w Warszawie. Senat podkreślił, że jego dorobek pozostaje częścią kanonu polskiej literatury współczesnej i inspiruje kolejne pokolenia twórców. Przypomniano również, że 2026 r. jest 70. rocznicą jego debiutu, a Leszno ogłosiło go Rokiem Stanisława Grochowiaka.
(GN)