Jak pomóc dzieciom lepiej rozumieć siebie nawzajem, radzić sobie z emocjami i budować dobre relacje w klasie? Jednym ze sposobów jest świadome rozwijanie ich empatii. Wsparcia szkołom w tym zakresie udziela społeczna inicjatywa „Akademia Dobrej Energii Junior”, która w nowej, czwartej już odsłonie programu przygotowała moduł „Zdrowa Empatia”. Na nauczycieli czekają m.in. bezpłatne materiały dydaktyczne oraz gotowe scenariusze zajęć pomagające w rozwijaniu u dzieci kompetencji emocjonalno-społecznych.
Pierwsze lata szkoły podstawowej to ważny etap rozwoju społecznego i emocjonalnego dziecka. To także dobry moment na rozpoczęcie nauki empatii. Dzieci w wieku 7–9 lat potrafią już bowiem opisywać emocje, zaczynają rozumieć motywy innych osób, uczą się przewidywać konsekwencje swoich działań i współpracować w grupie. Jednocześnie nadal są podatne na modelowanie zachowań przez dorosłych i rówieśników.
– Dzieci w wieku wczesnoszkolnym mają już całkiem dobrze rozwiniętą teorię umysłu, czyli zdolność rozumienia, że inni ludzie mają odrębne myśli, emocje, intencje i wiedzę. To oznacza, że dzieci zaczynają działać fair nie tylko dlatego, że „tak trzeba”, ale dlatego, że rozumieją, co czuje i myśli druga osoba – zauważa Gorgolewska, psycholog dziecięcy, badaczka i dydaktyczka Uniwersytetu SWPS, konsultant merytoryczny Akademii Dobrej Energii Junior.
Podobne założenia przyjęto także w polskiej podstawie programowej, według której dzieci na koniec III klasy szkoły podstawowej mają rozwinąć m.in. umiejętność rozpoznawania, rozumienia i nazywania emocji oraz uczuć innych osób, a także umiejętność uświadamiania sobie uczuć przeżywanych przez inne osoby z jednoczesną próbą zrozumienia, dlaczego one występują.
Rozwijanie empatii w praktyce szkolnej. Dlaczego sama teoria nie nauczy dzieci budowania relacji i dojrzałości emocjonalnej?
Badania potwierdzają, że dzieci w wieku wczesnoszkolnym najlepiej uczą się kompetencji emocjonalno-społecznych poprzez doświadczanie, a nie bierne zdobywanie wiedzy na tematy dotyczące sfery uczuć i relacji. W związku z tym codzienne sytuacje w szkole, podczas lekcji czy na przerwie, mogą zostać przez nauczycieli wykorzystane do aktywnego wpływania na poprawne kształtowanie się samoświadomości, samoregulacji oraz umiejętności społecznych. Jednym ze sposobów rozwijania empatii jest tzw. dyscyplina indukcyjna, która polega na trzech krokach: nazwaniu problemu i jego konsekwencji, odwołaniu się do emocji oraz wskazaniu możliwych rozwiązań.
Z literatury naukowej wynika, że edukacja społeczno-emocjonalna sprzyja lepszemu klimatowi klasy, ogranicza zachowania trudne i może przekładać się na większą frekwencję oraz lepsze wyniki w nauce (Durlak i in., 2011; Jackson i in., 2020; Kulesza, 2011).
Nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, zainteresowanych rozwojem społeczno-emocjonalnym oraz nauką empatii swoich uczniów, zapraszamy do bezpłatnego udziału w Akademii Dobrej Energii Junior. Zgłoszenia przyjmowane są pod adresem www.akademiadobrejenergii.org. Projekt realizowany jest pod patronatem honorowym Ministra Edukacji.
Głos Nauczycielski sprawuje patronat medialny nad projektem.