Koalicja dla Dzieci opublikowała manifest, w którym domaga się systemowych zmian chroniących najmłodszych przed destrukcyjnym wpływem technologii cyfrowych.

Współczesny rozwój technologiczny, obok niezaprzeczalnych korzyści, niesie za sobą poważne, często nieprzewidziane konsekwencje społeczne i zdrowotne. Autorki i autorzy dokumentu zwracają uwagę, że bezkrytyczne przyjmowanie wszelkich nowinek technicznych pozbawia społeczeństwo kontroli nad tym, jak narzędzia te wpływają na codzienne życie, relacje oraz rozwój psychiczny młodego pokolenia. Manifest stanowi wezwanie do podjęcia natychmiastowych działań regulacyjnych, które ograniczą dominację wielkich przedsiębiorstw technologicznych nad procesem dorastania dzieci w Polsce.

Niepokojące dane

Z przytoczonych w tekście danych wynika, że problem ma charakter masowy i systemowy. Aż 90% polskich nastolatków dysponuje własnym aparatem telefonicznym z dostępem do sieci, a w grupie wiekowej od 7 do 14 lat z internetu korzysta blisko 2,7 miliona osób. Średni dobowy czas spędzany w przestrzeni wirtualnej wynosi około 5 godzin. Szczególnie niepokojący jest fakt, że z serwisów i komunikatorów przeznaczonych teoretycznie dla osób powyżej 13. roku życia aktywnie korzysta 1,4 miliona młodszych dzieci, z czego ponad połowa regularnie używa platform opartych na krótkich materiałach wideo, spędzając tam ponad dwie godziny dziennie.

Sześć filarów zmian systemowych

W celu przeciwdziałania pogłębiającemu się kryzysowi, organizacja sformułowała konkretne postulaty naprawcze:

1. Obowiązkowa edukacja technologiczna: Postulat wprowadzenia do programów nauczania – od przedszkoli po uczelnie wyższe – zajęć wyjaśniających społeczne, polityczne i ekonomiczne koszty wdrażania nowych rozwiązań. Edukacja ta powinna uczyć krytycznego myślenia i stawiania pytań o to, kto zyskuje władzę i wpływy w momencie powszechnego zaakceptowania danego narzędzia.

2. Opóźnienie wieku inicjacji cyfrowej: Apel do rodziców i opiekunów o powstrzymanie się od przekazywania dzieciom telefonów wielofunkcyjnych przed ukończeniem 16. roku życia. Powołując się na badania z zakresu medycyny i neurobiologii, autorzy wskazują, że wcześniejszy kontakt z tego typu urządzeniami zwiększa ryzyko wystąpienia poważnych zaburzeń wzroku, trudności z koncentracją oraz stanów lękowych.

3. Powszechny zakaz urządzeń ekranowych w szkołach: Wdrożenie ogólnokrajowych, jednolitych przepisów zabraniających wnoszenia i używania telefonów oraz tabletów w żłobkach, przedszkolach i szkołach podstawowych. Ograniczenie to miałoby obowiązywać przez trzyletni okres próbny podlegający późniejszej ocenie skuteczności. Rozwiązanie takie – według badań opinii publicznej – cieszy się poparciem ponad 70% obywateli.

4. Prawne ograniczenie dostępu do platform społecznościowych: Wprowadzenie ustawowego zakazu korzystania z sieci społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia. Warunkiem koniecznym do realizacji tego punktu jest nałożenie na dostawców usług obowiązku skutecznej weryfikacji wieku użytkowników pod rygorem surowych kar finansowych.

5. Cyfrowy Fundusz Celowy: Utworzenie specjalnego mechanizmu finansowego na wzór istniejących rozwiązań przeciwdziałających uzależnieniom od substancji psychoaktywnych. Fundusz ten, zasilany z podatków odprowadzanych przez wielkie korporacje cyfrowe, producentów sprzętu oraz firmy telekomunikacyjne, finansowałby programy profilaktyczne i kampanie edukacyjne.

6. Transparentność relacji z grupami interesu: Wprowadzenie obowiązku ujawniania przez ekspertów, publicystów i polityków wszelkich powiązań finansowych lub organizacyjnych z sektorem technologicznym. Ma to zapobiec sytuacji, w której decyzje legislacyjne lub porady wychowawcze są kształtowane przez przedstawicieli komercyjnego lobby.

Pełna treść manifestu: //instytutsprawobywatelskich.pl/koalicja-dla-dzieci-manifest/)

Koalicja dla Dzieci pwstała w ramach kampanii obywatelskiej „Ratuj Dzieci”, prowadzonej przez Instytut Spraw Obywatelskich i Obywatelski Akcelerator Innowacji od 2020 roku.