Stworzenie podstawy prawnej do zakładania i funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach – to cel uchwalonego w piątek przez Sejm senackiego projektu nowelizacji ustawy – Prawo oświatowe. Nowela ma m.in. popularyzować wiedzę o spółdzielczości oraz rozwijać przedsiębiorczość.
Za uchwaleniem ustawy głosowało 235 posłów, dwóch było przeciw, 188 wstrzymało się od głosu.
Posłowie odrzucili natomiast dwie poprawki Konfederacji. Pierwsza miała na celu zapobieżenie ewentualnej próbie opodatkowania działalności spółdzielni przez Urząd Skarbowy. W drugiej chodziło o powołanie gospodarza, który miałby stanąć na czele spółdzielni uczniowskiej.
Zgodnie z nowelą przedmiotem działalności spółdzielni będzie mogło być prowadzenie na rzecz szkoły lub placówki oraz uczniów działalności usługowej, handlowej, wytwórczej, a także działalności społecznokulturalnej, promocyjnej i edukacyjnej, także na rzecz środowiska lokalnego.
Nie można mówić o „szkolnych biznesach”, projekt wyraźnie zaznacza, że działalność spółdzielni uczniowskich nie będzie uznawana za działalność gospodarczą. Autorzy noweli podkreślają, że celem nowych przepisów nie jest tworzenie firm nastawionych na zysk.
Działalność spółdzielni nie będzie działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Spółdzielnia nie będzie miała osobowości prawnej i nie będzie podlegała wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, nie będzie prowadziła ksiąg rachunkowych i nie będzie sporządzała sprawozdań na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości. Rachunkowość spółdzielni będzie prowadzona w formie uproszczonej, w sposób umożliwiający ewidencję członków spółdzielni, ustalenie wartości stanu środków będących w dyspozycji spółdzielni, ustalenie wyniku ogólnego oraz w poszczególnych rodzajach działalności.
Spółdzielnia będzie mogła być założona, jeżeli z taką inicjatywą wystąpi grupa co najmniej pięciu uczniów szkoły lub placówki, którzy ukończyli 13. rok życia (w przypadku małoletniego ucznia wymagana będzie pisemna zgoda jego rodziców). Zgodę na założenie ma wyrażać dyrektor szkoły lub placówki, po uprzednim uzgodnieniu warunków jej prowadzenia. Ma też wyznaczyć nauczyciela-opiekuna, który ma wyrazić na to zgodę na piśmie. Każda spółdzielnia będzie bowiem działała pod opieką wyznaczonego nauczyciela. Spółdzielnia będzie działa na podstawie statutu.
Członek spółdzielni będzie wnosił wpisowe, nie wyższe niż 10 zł, które przeznacza się na działalność statutową spółdzielni. Członkowie spółdzielni nie będą otrzymywać wynagrodzenia. Nadwyżka środków uzyskana w wyniku działalności spółdzielni nie będzie podlega podziałowi pomiędzy jej członków, lecz będzie przeznaczana na działalność statutową spółdzielni.
Spółdzielnie uczniowskie funkcjonowały w Polsce już wiele lat temu. W wielu szkołach uczniowie prowadzili sklepiki, organizowali akcje społeczne i angażowali się w różne działania edukacyjne. Nowe przepisy mają uporządkować te inicjatywy i dostosować je do współczesnych realiów oraz obecnych przepisów prawa.
Nowelizacja ma wejść w życie 1 września 2026 r. Spółdzielnie działające w dniu wejścia w życie ustawy będą miały czas do 1 września 2027 r. na dostosowanie swoich statutów do jej zapisów.
Projekt znajduje się tutaj
(GN)