W poniedziałek związki zawodowe pracowników oświaty na całym świecie obchodzą Światowy Dzień Nauczyciela (World Teachers’ Day). To międzynarodowe święto nauczycieli proklamowane przez UNESCO w 1994 roku. Dzień 5 października upamiętnia przyjęcie w 1966 roku przez Międzynarodową Organizację Pracy (MOP) i UNESCO „Zalecenia w sprawie statusu nauczyciela”. Hasło tegorocznych obchodów brzmi: „Stoimy po stronie nauczycieli: 60 lat ochrony zawodu, podnoszenia jego statusu i kształtowania naszej przyszłości”
Światowy Dzień Nauczycieli jest współorganizowany przez UNESCO, Międzynarodową Organizację Pracy, UNICEF oraz Międzynarodówkę Edukacyjną (Education International).
Międzynarodówka Edukacyjna (EI) jest światową konfederacją związków zawodowych oświaty i nauki, zrzesza 375 organizacji członkowskich reprezentujących ponad 33 mln nauczycieli i pracowników edukacji ze 180 krajów i terytoriów. Organizacja członkowską EI jest m.in. Związek Nauczycielstwa Polskiego.
„Jest to dzień, w którym celebrujemy to, jak nauczyciele przyczyniają się do transformacji edukacji, ale także zastanawiamy się nad wsparciem, którego potrzebują, aby w pełni wykorzystywać swój talent i realizować swoje powołanie. To również okazja do ponownego przemyślenia przyszłości zawodu nauczyciela na całym świecie” – napisano m.in. na stronie UNESCO.
W 2026 roku Światowy Dzień Nauczycieli upamiętnia 60. rocznicę przyjęcia Zalecenia MOP/UNESCO z 1966 roku dotyczącego statusu nauczycieli.
„Ta ważna rocznica stanowi wyjątkową okazję do uhonorowania zawodu nauczyciela, a jednocześnie do odnowienia wspólnego zobowiązania na rzecz praw, statusu zawodowego, autonomii zawodowej, warunków pracy i dobrostanu nauczycieli na całym świecie” – podkreśla Międzynarodówka Edukacyjna.
Jak napisano „w obliczu pogłębiającego się niedoboru nauczycieli, rosnącej presji wywieranej na publiczne systemy edukacji oraz coraz większych wyzwań zawodowych, Światowy Dzień Nauczyciela 2026 jest odpowiednim momentem, aby opowiedzieć się za polityką i inwestycjami niezbędnymi do wzmocnienia zawodu nauczyciela i zagwarantowania każdemu uczniowi prawa do wysokiej jakości edukacji”.
Międzynarodówka Edukacyjna przypomina, że zalecenie z 1966 r. stanowi ważne międzynarodowe ramy określające prawa i obowiązki nauczycieli oraz ustanawiające standardy dotyczące:
>> kształcenia wstępnego i doskonalenia zawodowego nauczycieli,
>> autonomii zawodowej,
>> warunków pracy,
>> wynagrodzeń i bezpieczeństwa zatrudnienia,
>> udziału nauczycieli w kształtowaniu polityki edukacyjnej,
>> dialogu społecznego i rokowań zbiorowych.
„Sześćdziesiąt lat później jego wizja nadal nie została w pełni zrealizowana .Na całym świecie nauczyciele wciąż zmagają się z nadmiernym obciążeniem pracą, niewystarczającymi wynagrodzeniami, rosnącymi obowiązkami administracyjnymi, atakami na wolność akademicką i autonomię zawodową oraz pogłębiającym się niedoborem nauczycieli. Jednocześnie pomagają uczniom radzić sobie ze skutkami konfliktów, nierówności społecznych, zmian klimatycznych, transformacji technologicznej i wyzwań stojących przed demokracją” – wskazano.
Wspólne przesłanie z okazji Światowego Dnia Nauczycieli wystosowali: Khaled El-Enany, dyrektor Generalny UNESCO; Gilbert F. Houngbo, dyrektor Generalny Międzynarodowej Organizacji Pracy, Catherine Russell, Dyrektor Wykonawcza UNICEF, oraz David Edwards, Sekretarz Generalny Education International.
„W Światowym Dniu Nauczycieli UNESCO, MOP, UNICEF i Education International wzywają rządy oraz wszystkich partnerów do stania po stronie nauczycieli poprzez podnoszenie rangi tego zawodu oraz zapewnienie, aby każdy nauczyciel, wszędzie na świecie, miał możliwość wspierania budowy bardziej inkluzywnych, pokojowych i zrównoważonych społeczeństw” – czytamy.
„Tegoroczny Światowy Dzień Nauczyciela powinien również zwrócić uwagę na fundamentalny fakt: kobiety stanowią większość nauczycieli na świecie. Nauczycielki są filarem systemów edukacji. Mimo to wiele z nich nadal doświadcza dyskryminacji, przemocy i molestowania, niskich wynagrodzeń, nierównego dostępu do stanowisk kierowniczych oraz barier w rozwoju kariery zawodowej” – zaznaczono.
W Polsce za niecałe dwa tygodnie – 14 października – w rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej, będziemy obchodzić także Dzień Edukacji Narodowej. To doroczne święto wszystkich nauczycieli, wychowawców i pracowników oświaty.
Dzień Nauczyciela to tradycja obchodzona przez wiele krajów, jednak w różnych terminach. W Czechach i Słowacji świętuje się go 28 marca, w Hiszpanii 27 listopada, a w Chinach 10 września.
Więcej informacji na temat obchodów World Teachers’ Day 2026 na stronie Międzynarodówki Edukacyjnej tutaj oraz UNESCO tutaj.
(GN)
Fot. Poster WTD 2026. Education International / Materiały prasowe