Dane GUS ws. wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej to ważna informacja dla nauczycieli. Dlaczego? Powiązanie nauczycielskich płac z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej – takie jest główne założenie projektu ustawy złożonego Sejmie przez ZNP w ramach inicjatywy obywatelskiej „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”.
Na zdjęciu: Arkadiusz Boroń, prezes Okręgu Małopolskiego ZNP, prezentuje dane o wynagrodzeniach nauczycieli. Manifestacja nauczycieli i pracowników oświaty ZNP przed kancelarią premiera w Warszawie, 31 sierpnia 2026 r. Fot. Głos Nauczycielski
Nie kwota bazowa ustalana w budżecie przez polityków, lecz przeciętne wynagrodzenie w gospodarce według danych GUS – taki byłby punkt odniesienia przy określaniu wysokości wynagrodzeń nauczycieli, gdyby obowiązywał system proponowany przez ZNP. Inaczej mówiąc, wynagrodzenia nauczycieli nie byłyby zależne od tego, czy rząd zgodzi się na 5-procentowy czy też wyższy wskaźnik wzrostu płac.
„(…) ogłasza się, że przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2026 r. wyniosło 9233,13 zł” – czytamy w komunikacie prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 sierpnia br.
Zgodnie z projektem ZNP wysokość wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli oraz wynagrodzenia średniego określonego w KN w danym roku byłaby powiązana z wysokością przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale roku poprzedniego. I tak np. stawka wynagrodzenia zasadniczego dla nauczyciela dyplomowanego w pierwszej grupie zaszeregowania nie mogłaby być niższa niż 100 proc. wartości przeciętnego wynagrodzenia. Co to oznacza?
Gdyby obecnie obowiązywała ustawa zgłoszona przez ZNP, to już teraz – na etapie tworzenia projektu budżetu państwa na 2027 r. – rząd i minister finansów musieliby uwzględnić wysokość przyszłorocznych płac nauczycielskich w odniesieniu do kwoty 9233,13 zł.
Obecnie – od 1 stycznia 2026 r. – wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela dyplomowanego w pierwszej grupie zaszeregowania wynosi 6397 zł brutto. Rząd zaproponował waloryzację o 3 proc. w 2027 r., co oznacza, że wynagrodzenie zasadnicze dyplomowanego z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym wyniesie od 1 stycznia 6589 zł (w zaokrągleniu) – o 192 zł więcej niż obecnie. Powtórzmy, gdyby obowiązywała ustawa „Godne płace…”, przyszłoroczna stawka dla dyplomowanego musiałaby wynosić 9233 zł – to o 2836 zł więcej, niż wynosi obecnie „zasadnicze” dyplomowanego.
Te liczby pokazują, jak bardzo płace w gospodarce narodowej oddaliły się od zarobków w oświacie. W ciągu roku przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wzrosło o 484,5 zł (w II kwartale 2025 r. wynosiło 8748,63 zł). To wzrost o blisko 5,5 proc. Tymczasem nauczycielskie wynagrodzenie zasadnicze wzrosło od 1 stycznia 2026 r. jedynie o 3 proc. (o 151-186 zł w zależności od wykształcenia i stopnia awansu zawodowego). Słabo? Fatalnie!
Wracając do projektu ZNP. Przyjrzyjmy się szczegółom proponowanego rozwiązania, bo rzadko kiedy jest okazja, by pochylić się nad pomysłem, który mógłby ucywilizować płace w oświacie.
Otóż Związek proponuje wpisanie do art. 30 KN zasady, że średnie wynagrodzenia nauczyciela w danym roku stanowi określony w ustawie procent (w zależności od stopnia awansu zawodowego) przeciętnego wynagrodzenia podawanego w oficjalnym komunikacie przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (w projekcie zaproponowano, zgodnie z poprawką przekazaną sejmowej podkomisji 6 marca 2025 r. , by było to przeciętne wynagrodzenie w II kwartale roku poprzedniego).
Gdyby ten mechanizm w tej chwili obowiązywał, wówczas – powtórzmy – od stycznia 2027 r. wysokość średniego wynagrodzenia byłaby powiązana z wysokością przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2026 r. (według GUS).
Ale to nie koniec, ponieważ odniesienie do przeciętnego wynagrodzenia dotyczy także stawek wynagrodzenia zasadniczego. To kluczowe, ponieważ średnie wynagrodzenie to jedynie kategoria prawna, natomiast wynagrodzenie zasadnicze to realna płaca z nauczycielskich pasków wypłat.
Zgodnie z projektem ZNP stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli – według poszczególnych stopni awansu zawodowego i poziomu wykształcenia – nadal określałby minister edukacji w rozporządzeniu, ale – uwaga! – minister musiałby uwzględnić wysokość przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale. Co oznacza, że w 2027 r. nauczyciel dyplomowany (jak już napisaliśmy) otrzymałby 100 proc. wysokości przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2026 r.
(DK, GN)
>> Więcej na ten temat: https://glos.pl/tag/godne-place
MEN: Obywatelski projekt ZNP „Godne płace…” za drogi dla państwa. „Analizujemy inne możliwości”