We wtorek 18 sierpnia o godz. 22:45 odeszła Wanda Traczyk-Stawska, żołnierka AK, uczestniczka Powstania Warszawskiego, psycholożka, wspaniała nauczycielka, Przyjaciel Szkoły 2022, odznaczona Złotą Odznaką ZNP i nagrodą Ikara, przyznawaną przez Okręg Śląski ZNP za wybitne osiągnięcia w działalności oświatowej, wychowawczej oraz promowanie tolerancji i pokoju. Miała 99 lat. Cześć Jej pamięci!
„Mieliśmy szczęście, że w ostatnich latach mogliśmy wspierać niektóre z Jej idei, jak umieszczenie rzeźby Matki przy Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli, upamiętniającej kobiety, które podczas wojny straciły dzieci” – czytamy m.in. w pożegnaniu zamieszczonym w mediach społecznościowych ZNP.
„W naszej pamięci pozostanie wspaniałe wystąpienie pani Wandy Traczyk-Stawskiej podczas 42. Krajowego Zjazdu Delegatów ZNP w listopadzie 2019 roku, którego była gościem honorowym i oczywiście nasze ostatnie spotkanie. Choć osłabiona chorobą z wnikliwością śledziła, co dzieje się edukacji. Mówiła o tym, jak ważna jest demokratyczna szkoła, dbałość o wszystkie dzieci, szczególnie te, które najbardziej potrzebują naszego wsparcia, a z którymi i dla których pracowała przez lata w Szkole Specjalnej nr 6 na warszawskiej Pradze. Podkreślała, abyśmy nie zapominali o naszej roli w obronie wolności i życzyła powodzenia w działaniach na rzecz poprawy warunków pracy nauczycieli. Jej postawa, społeczne zaangażowanie było dla nas inspiracją i wzorem. Cześć Jej Pamięci!” – zaznaczył Związek.

Wanda Traczyk-Stawska urodziła się 7 kwietnia 1927 r. w Warszawie; była psycholożką, nauczycielką w warszawskich szkołach specjalnych, działaczką społeczną i uczestniczką Powstania Warszawskiego, w którym walczyła jako łączniczka i strzelec Szarych Szeregów oraz Armii Krajowej pod pseudonimami „Atma” i „Pączek”.
Po upadku zrywu trafiła do niemieckich obozów jenieckich. Po wojnie ukończyła studia psychologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Do późnych lat 70. pracowała jako nauczycielka w szkołach specjalnych dla dzieci z niepełnosprawnościami. Angażowała się w działalność na rzecz pamięci o poległych powstańcach, kierowała Społecznym Komitetem ds. Cmentarza Powstańców Warszawy. Aktywnie uczestniczyła w życiu publicznym, zabierając głos w sprawach praw człowieka, praw kobiet oraz demokratycznych wartości.
Z ogromnym żalem informujemy, że w wieku 99 lat na wieczną wartę odeszła Wanda Traczyk-Stawska, ps. Pączek.🕯️
Propagatorka pamięci o ofiarach cywilnych Powstania Warszawskiego, przyjaciółka wolontariuszy i pracowników Muzeum Powstania Warszawskiego.
Harcerka Szarych Szeregów.… pic.twitter.com/1XjjOt4K3i
— MuzeumPowstania1944 (@1944pl) August 19, 2026
Przypomnijmy, że w kwietniu br. minister edukacji Barbara Nowacka wręczyła Wandzie Traczyk-Stawskiej Medal Komisji Edukacji Narodowej. To najwyższe odznaczenie resortowe zostało przyznane za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania.
W dniu 99 urodzin pani Wandy Dorota Obidniak, koordynatorka ds. współpracy międzynarodowej i projektów edukacyjnych w Zarządzie Głównym ZNP, składała jej najserdeczniejsze życzenia urodzinowe w imieniu ZNP.
Pani Wanda Traczyk-Stawska była gościem honorowym 42. Krajowego Zjazdu Delegatów ZNP w Warszawie w 2019 roku. Została uhonorowana Złotą Odznaką ZNP. W swoim wystąpieniu wzywała nauczycieli, by upominali się o swoją godność.
W 2022 r. Wanda Traczyk-Stawska została uhonorowana przez Kapitułę Konkursu Nauczyciel Roku, skupiającą wszystkich dotychczasowych laureatów tytułu Nauczyciel Roku oraz przedstawicieli redakcji Głosu Nauczycielskiego, tytułem Przyjaciela Szkoły 2022 za to, że broni godności nauczycieli, opowiada się po stronie potrzebujących i słabszych, a dzieciom i młodzieży przekazuje uniwersalne wartości. Uczy, czym jest miłość bliźniego i miłość do ojczyzny, dając przykład i świadectwo własnym życiem.
Wręczenie honorowego tytułu miało miejsce podczas Gali Nauczyciel Roku 11 października 2022 r. To wtedy właśnie padły słowa, które zgromadzeni na sali oraz widzowie śledzący transmisję online przyjęli z ogromnym wzruszeniem:
„Wielką przyjemnością było przyjść tu teraz do was. I zobaczyć, że nie muszę się bać, że jak umrę, to Polska będzie miała słabe szkoły, bo nie będzie miał kto krzyczeć, że źle się dzieje. Nauczyciel musi być człowiekiem wolnym! Musi mieć swoją godność człowieczą, ale także przez państwo dane mu warunki do tego, by go szanowano!”
Pożegnania
Wpis z informacją o śmierci Traczyk-Stawskiej zamieścił też oficjalny profil miasta Warszawy. „Przez całe życie uczyła nas tego, co najważniejsze: odwagi, godności, miłości do drugiego człowieka i do miasta. Każde jej słowo, każda jej postawa były lekcją, której nie można zapomnieć. I nie zapomnimy. To, co nam przekazała – zostaje z nami. W naszych sercach, w naszych wyborach, w tym, jak pamiętamy i jak żyjemy. Dziękujemy za wszystko, Pani Wando. Najukochańsza, Najwspanialsza. Warszawa o Pani nie zapomni” – czytamy.
🕯️ Odeszła nasza Bohaterka. Kochana Pani Wanda Traczyk-Stawska ps. „Pączek".
Żołnierka Armii Krajowej, uczestniczka Powstania Warszawskiego, Honorowa Obywatelka Warszawy. Nauczycielka, autorytet, drogowskaz – dla nas wszystkich.
Przez całe życie uczyła nas tego, co… pic.twitter.com/5o7qs6MuYI
— Warszawa (@warszawa) August 19, 2026
Prezydent stolicy Rafał Trzaskowski zwrócił uwagę, że „Warszawa straciła kogoś wyjątkowego – Bohaterkę, żołnierkę Powstania Warszawskiego, Honorową Obywatelkę Miasta. Ale przede wszystkim nauczycielkę, która przez całe życie uczyła nas tego, co najważniejsze: odwagi, godności i odpowiedzialności za drugiego człowieka”.
Odeszła Pani Wanda. Trudno w to uwierzyć.
Warszawa straciła kogoś wyjątkowego – Bohaterkę, żołnierkę Powstania Warszawskiego, Honorową Obywatelkę miasta. Ale przede wszystkim nauczycielkę, która przez całe życie uczyła nas tego, co najważniejsze: odwagi, godności i… pic.twitter.com/uSNcsZ7c1P
— Rafał Trzaskowski (@trzaskowski_) August 19, 2026
„Każda rozmowa z Panią Wandą była lekcją o tym, co naprawdę ważne. Mało jest ludzi, którzy zostawiają po sobie tak wiele. Pani Wanda Traczyk-Stawska była jednym z nich. Dziękujemy za każdą chwilę, za każde spotkanie, za mądrość i energię. Za to, że do ostatnich chwil była Pani z nami – swoim przesłaniem, swoją postawą, swoim sercem. Bardzo nam będzie brakowało Pani głosu. Ale wartości, których nas Pani uczyła, zostają z nami i to jest najpiękniejsza lekcja. Dziękuję Pani za wszystko. Warszawa pamięta” – napisał Trzaskowski na Facebooku.
Premier Donald Tusk: >> „Nie stój, nie patrz, gdy się zło dzieje, tylko reaguj natychmiast, bo to jest twój obowiązek.” – Wanda Traczyk-Stawska Żegnaj, Bohaterko<<”
„Nie stój, nie patrz, gdy się zło dzieje, tylko reaguj natychmiast, bo to jest twój obowiązek." – Wanda Traczyk-Stawska
Żegnaj, Bohaterko. pic.twitter.com/MhfqlszVcI
— Donald Tusk (@donaldtusk) August 19, 2026
Barbara Nowacka, szefowa MEN: „Wielka strata. Będzie nam pani Wandy Traczyk- Stawskiej bardzo brakowało. Jej odwagi, empatii, mądrości i prawości. Bohaterka, nauczycielka, powstanka. Człowiek wielkiego serca i niezłomnych zasad. Jeszcze w kwietniu rozmawiałyśmy, gdy przyjęła medal Komisji Edukacji Narodowej. Cześć Jej pamięci”
Wielka strata. Będzie nam pani Wandy Traczyk- Stawskiej bardzo brakowało. Jej odwagi, empatii, mądrości i prawości. Bohaterka, nauczycielka, powstanka. Człowiek wielkiego serca i niezłomnych zasad. Jeszcze w kwietniu rozmawiałyśmy, gdy przyjęła medal Komisji Edukacji Narodowej.… pic.twitter.com/VGE026QlIK
— Barbara Nowacka (@barbaraanowacka) August 19, 2026

Radosław Potrac, Nauczyciel Roku 2023, zamieścił taki pożegnalny wpis:
„Odeszła od nas Pani Wanda Traczyk Stawska – ps. Pączek. Żołnierka AK, Powstańczyni Warszawska, pedagożka specjalna i nauczycielka, kobieta wielu talentów – ale przede wszystkim chyba człowiek o wielkim kompasie moralnym i sile, jakiej można jej było jedynie pozazdrościć. Wspaniała towarzyszka wielu wspólnych działań na rzecz upamiętnienia Cmentarza Powstańców Warszawy – jak choćby projektu Towarzystwo Przyjaciół Warszawy – Strażnik Pamięci Cmentarza Powstańców Warszawy. Niedługo mieliśmy się zobaczyć, by ustalić decyzję o kolejnych pomysłach. Powody zdrowotne nieco przedłużyły ten czas i już się nie spotkamy. Dziś pojawi się wiele wspomnień Pani Wandy. Zamieszała (pozytywnie rzecz jasna) w życiu wielu ludzi. Przy innym ogniu, w inną noc Pani Wando”
(GN)
Wanda Traczyk-Stawska odznaczona Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Gratulujemy!