Wprowadzenie bardziej spójnych i przejrzystych zasad oceny oraz większy nacisk na standardy etyczne w publikowaniu wyników badań, to najważniejsze założenia rozporządzenia dotyczącego oceny czasopism i wydawnictw naukowych, które zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw. „To jedna z większych zmian w systemie w ostatnich latach, przygotowana po szerokich konsultacjach ze środowiskiem naukowym” – podkreśla MNiSW. Zmiany mają na celu „usprawnienie systemu oceny dorobku naukowego oraz zwiększenie jego przejrzystości i odporności na nadużycia”. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dotyczące sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych.
„Nowe wytyczne są efektem szerokich konsultacji ze środowiskiem naukowym, w ramach których przeanalizowano ponad 700 uwag” – podaje Ministerstwo Nauki. „Nowe wykazy będą tworzone według nowych reguł. Oznacza to, że punkty, które czasopismo lub wydawnictwo miało do tej pory, przy przygotowaniu nowych wykazów przestają mieć zastosowanie – każdy podmiot zostanie oceniony według nowych zasad, uwzględniających aktualną sytuację rynkową” – czytamy.
„Zastosowano też standardy etyczne -Komisja Ewaluacji Nauki (KEN), która jest gremium właściwym do przygotowania projektów wykazów, zyskała prawo do obniżenia punktacji lub usunięcia czasopisma z listy, jeśli stosuje ono nieuczciwe praktyki publikacyjne” – informuje resort.
📚 Nowe zasady oceny czasopism i wydawnictw naukowych – duża zmiana w systemie
Opublikowano nowe rozporządzenie dotyczące oceny czasopism i wydawnictw naukowych. To jedna z większych zmian w systemie w ostatnich latach, przygotowana po szerokich konsultacjach ze środowiskiem… pic.twitter.com/1hdKWMpxgb
— Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (@MNiSW_GOV__PL) May 13, 2026
Dwa etapy tworzenia wykazów czasopism naukowych
Proces oceny czasopism będzie teraz dwuetapowy, ma być bardziej przejrzysty i złożony z następujących etapów:
>> Etap 1. Ocena bibliometryczna (obowiązkowy)
Czasopisma z prestiżowych baz Scopus i Web of Science trafiają do projektu wykazu czasopism automatycznie. Punktacja (od 40 do 200 pkt) zależy od pozycji czasopisma w powyższych rankingach. Nowością w tym systemie jest przyznanie na start czasopismom indeksowanym w tych bazach, które nie mają jeszcze wyliczonych wskaźników, 40 punktów (dotychczas było to 20 pkt).
>> Etap 2. Ocena ekspertów (fakultatywny)
W proces oceny włączono ponad 2500 naukowców z Komitetów Naukowych Polskiej Akademii Nauk. Eksperci mogą zgłosić do wykazu wartościowe w ich opinii czasopisma z innych baz (ERIH+, DOAJ, Index Copernicus JML, EBSCO), które nie znalazły się automatycznie w projekcie wykazu. Mogą oni również wnioskować o zmianę punktacji i oceniać czasopisma, które zostaną przekazane do oceny eksperckiej.
Jak podaje resort nauki w wykazie czasopism automatycznie znajdą się także czasopisma naukowe zgłoszone w ramach ostatniego konkursu programu „Wsparcie dla czasopism naukowych” oraz materiały z konferencji międzynarodowych zawarte w International CORE Conference Rankings (ICORE), ujęte w bazie DBLP.
W przypadku wydawnictw dokonano zmiany polegającej na wprowadzeniu podziału na trzy grupy:
>> 200 pkt otrzymają najbardziej prestiżowe wydawnictwa o zasięgu międzynarodowym,
>> 140 pkt (nowo wprowadzony próg) uzyskają wydawnictwa o istotnym znaczeniu krajowym, które nie spełniają jeszcze wszystkich kryteriów światowych, ale są kluczowe dla polskiej nauki,
>> 80 pkt uzyskają pozostałe wydawnictwa spełniające standardy etyczne i naukowe.
„Szczególnie istotna dla środowiska naukowego będzie z pewnością większa transparentność nowego systemu. Wszystkie uzasadnienia rozstrzygnięć podejmowanych przez KEN będą publicznie dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej. Taka praktyka powinna wykluczyć procedurę „ręcznego” dopisywania czasopism do wykazu” – ocenia MNiSW
Po opublikowaniu wykazu na podstawie nowych zasad, nie jest przewidziany formalny i wiążący tryb wnioskowania o wprowadzanie zmian w jego zawartości.
Jednakże, w celu technicznego usprawnienia przygotowywania wykazów w przyszłości, planowane jest uruchomienie modułu w systemie Polskiej Bibliografii Naukowej (PBN) umożliwiającego zgłaszanie zaistniałych rozbieżności (w tym o zmianie nazwy czasopisma, zmianie numeru ISSN czy o przypisaniu dyscyplin naukowych) w opublikowanym na podstawie nowych zasad wykazie czasopism, które będą mogły być pomocne dla KEN przy kolejnej aktualizacji wykazu.
„Wprowadzono także tryb uproszczony, tj. bez udziału ekspertów, który pozwoli na szybką aktualizację punktacji w wykazie, gdy zmienią się wartości wskaźników w światowych bazach. Aktualizacja punktacji dotyczyć będzie mogła wyłącznie czasopism, których punktacja jest przyznana na podstawie oceny bibliometrycznej. Punktacja przyznana na podstawie oceny eksperckiej pozostanie bez zmian” – informuje MNiSW
„Od początku prac nad nowymi zasadami sporządzania wykazów czasopism i monografii Ministerstwo uznało za niezbędne prowadzenie możliwie szerokich konsultacji społecznych w tej sprawie. Często prowadziło to do konfrontacji całkowicie rozbieżnych stanowisk i propozycji. Wypracowany konsensus skupia się na nadrzędnych dla polskiej nauki wartościach: obiektywnych danych i transparentności przy jednoczesnym uwzględnieniu głosów ekspertów” – podkreślono w komunikacie
Komunikat MNiSW i rozporządzenie znajdują się tutaj
(GN)
RSZWIN ZNP opublikowała wyniki ankiety na temat obecnych zasad ewaluacji