Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Nowe przepisy zwiększają m.in. środki na zakup podręczników dla uczniów szkół podstawowych oraz podnoszą opłaty dla wydawców ubiegających się o dopuszczenie podręcznika. Takie rozwiązania znajdowały się wcześniej w projekcie ustawy Prawo oświatowe, który został zawetowany przez Karola Nawrockiego 18 grudnia br. Prezydent podpisał też w poniedziałek ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadzającą zapomogi dla doktorantów.
Celem pierwszej ustawy (druk 2178) „jest stworzenie warunków do przygotowywania wysokiej jakości podręczników szkolnych, a także zapewnienie finansowania zadań państwa związanych z wyposażeniem szkół podstawowych i szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe”.
Oświadczenie Prezydenta RP @NawrockiKn 🇵🇱 pic.twitter.com/81bjEPCJFs
— Kancelaria Prezydenta RP (@prezydentpl) March 9, 2026
Nowelizacja ustaw o systemie oświaty i finansowaniu zadań oświatowych przewiduje istotne zmiany w wysokości opłat, które wydawcy muszą wnosić, składając wniosek o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego. Opłaty te wzrosną z przedziału 800 zł – 6000 zł do 2800 zł – 14 000 zł.
Obecnie, jak informuje MEN, opłata dla większości podręczników papierowych wynosi 4800 zł. Stawka ta nie była aktualizowana od ponad 20 lat.
Całość opłat wnoszonych przez wydawców przeznaczana jest na wynagrodzenia dla recenzentów, którzy przygotowują opinie o podręcznikach. Według MEN niskie wynagrodzenie recenzentów (1600 zł brutto za recenzję) utrudnia pozyskiwanie kompetentnych specjalistów.
Po wejściu w życie nowelizacji, minister edukacji określi w rozporządzeniu konkretne wysokości opłat. Będą one zróżnicowane w zależności od rodzaju podręcznika (papierowy, elektroniczny), zakresu kształcenia, rodzaju zajęć i etapu edukacyjnego.
Resort edukacji planuje, że większość opłat dla podręczników papierowych wyniesie około 11 000 zł. Najwyższa opłata, 14 000 zł, będzie dotyczyć podręczników w formie elektronicznej.
Nowelizacja przewiduje również podniesienie o 20% maksymalnych limitów wydatków z budżetu państwa na podręczniki, materiały edukacyjne i ćwiczeniowe dla szkół podstawowych w latach 2026–2027. Określono także nowe limity na kolejne lata (2028–2035).
Nowelizacja przewiduje także zmianę liczby opinii rzeczoznawców wymaganych przy dopuszczeniu podręczników. W przypadku wersji papierowej będą to cztery opinie (obecnie trzy), natomiast dla podręczników elektronicznych – pięć.
Planowane jest, że przepisy dotyczące wysokości dotacji podręcznikowej wejdą w życie dzień po ogłoszeniu nowelizacji w Dzienniku Ustaw, aby szkoły mogły skorzystać z wyższej dotacji już w kwietniu. Natomiast przepisy dotyczące wyższych opłat wnoszonych przez wydawnictwa mają zacząć obowiązywać od 1 czerwca 2026 r.
Zapomogi dla doktorantów w trudnej sytuacji życiowej
Karol Nawrocki podpisał też ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (nr druku sejmowego 2077). Projekt nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce powstał w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) w ramach pakietu deregulacyjnego.
Zgodnie z nowelą, zapomogę może otrzymać doktorant, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. Zapomogi będą finansowane ze środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie, a zasady przyznawania świadczeń będą określali rektorzy uczelni i dyrektorzy instytutów, w których są prowadzone szkoły doktorskie – w uzgodnieniu z samorządem doktorantów.
„Moje podejście pozostaje konstruktywne, dlatego złożyłem dziś podpis między innymi pod ustawą o zapomogach dla doktorantów. Ustawa ta – choć, jak już zdążyliśmy się przyzwyczaić w przypadku tego rządu, nie zapewnia środków finansowych – tworzy jednak instrument prawny umożliwiający wypłatę takich zapomóg z własnych środków uczelni. Skorzystają na tym młodsi polscy naukowcy, o których musimy dbać lepiej niż do tej pory” – ogłosił prezydent.
W sumie prezydent podpisał w poniedziałek 10 ustaw. Ich spis znajduje się tutaj.
(GN)