W wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów opublikowano projekt uchwały w sprawie Rządowego programu wspierania organów prowadzących szkoły podstawowe i placówki doskonalenia nauczycieli w zakresie wyposażenia lub doposażenia szkolnych pracowni do prowadzenia zajęć przyrody i zajęć praktyczno-technicznych na lata 2026-2029 – „Pracownie Kompas Jutra”. „Nasz list w sprawie pracowni do realizacji PP przyrody został wysłuchany. Czekamy na realizację reszty” – komentuje na Facebooku Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Przedmiotów Przyrodniczych, które w liście do MEN alarmowało wcześniej, że „w szkołach nie ma pracowni”, „większość nauczycieli używa filmów (sic!) do demonstrowania doświadczeń” i jeśli nic się nie zmieni wdrożenie nowej podstawy programowej będzie fikcją.
Organy prowadzące szkoły podstawowe będą mogły ubiegać się o środki na wyposażenie lub doposażenie szkolnych pracowni specjalistycznych, w których prowadzone będą zajęcia z przyrody. Ze środków w ramach programu będą mogły skorzystać też placówki doskonalenia nauczycieli.
Jak zaznaczono w projekcie uchwały, adresatami programu są: organy prowadzący publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe; jednostki samorządu terytorialnego; osoby prawne niebędące JST a także jednostki samorządu terytorialnego prowadzące publiczne placówki doskonalenia nauczycieli.
W programie zaproponowano wykaz sprzętów, narzędzi i pomocy dydaktycznych do prowadzenia zajęć przyrody i zajęć praktyczno-technicznych odpowiednio w pracowni przyrodniczej i pracowni praktyczno-technicznej, które mogą być zakupione w ramach wsparcia finansowego (do wyboru w zależności od potrzeb szkoły podstawowej).
Przewiduje się też, że w ramach wsparcia finansowego szkoły podstawowe oraz PDN będą indywidualnie dobierać sprzęty, narzędzia i pomoce dydaktyczne zgodnie z ich realnymi potrzebami dydaktycznymi, przy czym szkoły podstawowe będą musiały oprzeć się na podstawie diagnozy przeprowadzonej przez nauczycieli prowadzących zajęcia przyrody i zajęcia praktyczno-techniczne.
Jednocześnie program przewiduje, że szkoła podstawowa będzie mogła ubiegać się o udzielenie wsparcia finansowego na zakup sprzętu, narzędzi i pomocy dydaktycznych w ramach programu innych niż wymienione w wykazach, z tym że zaproponowane przez nauczyciela sprzęty, narzędzia lub pomoce dydaktyczne inne niż wymienione w wykazach, po przeprowadzeniu diagnozy potrzeb szkoły podstawowej i posiadanego przez tę szkołę wyposażenia, będą musiały być zgodne z założeniami programu oraz podstawą programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej w zakresie zajęć przyrody i zajęć praktyczno-technicznych.
Warunkiem udzielenia dotacji jest zapewnienie przez organ prowadzący szkołę podstawową lub PDN wkładu własnego (finansowego lub rzeczowego) w wysokości co najmniej 20 proc. wartości zadania objętego wsparciem finansowym.
Planowanym terminem przyjęcia projektu przez Radę Ministrów jest II kwartał 2026 roku.
Przypomnijmy, że przedmiot przyroda będzie sukcesywnie wprowadzany do szkół począwszy od 1 września 2026 roku, w klasach IV-VI szkoły podstawowej w zwiększonym wymiarze po 3 godziny tygodniowo w każdej z tych klas.
Projekt rządowej uchwały ws. nowego programu znajduje się tutaj
Przypomnijmy, że niedawno Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Przedmiotów Przyrodniczych w liście do MEN biło na alarm, że „w szkołach nie ma pracowni”, „większość nauczycieli używa filmów (sic!) do demonstrowania doświadczeń” i jeśli nic się nie zmieni wdrożenie nowej podstawy programowej będzie fikcją.
„Szkoła polska to szkoła nierówności, kastowości, podziałów i różnic. Różnic, które w tak jaskrawy sposób widać w realizacji podstawy programowej z przedmiotów przyrodniczych. List ten jest próbą zwrócenia uwagi na dramatyczną sytuację w wielu szkołach, a przez to nierówny dostęp uczniów do edukacji” – napisano w liście PSNPP do ministry edukacji Barbary Nowackiej i wiceministry Katarzyny Lubnauer.
Przedstawiciele stowarzyszenia – dr Karol Dudek-Różycki (przewodniczący), Anna Żertka (wiceprzewodnicząca) i dr Michał Płotek (skarbnik) – podkreślają, że PSNPP wspierało i wspiera nadal pomysł wprowadzenia przedmiotu przyroda w klasach 4-6 szkoły podstawowej (chociaż nie zgadza się ze wszystkimi zmianami) ale jak ostrzegało stowarzyszenie poważne braki w wyposażeniu szkół mogą spowodować, że „wdrożenie nowej podstawy programowej oraz rozwój kompetencji nauczycieli w zakresie nauczania poprzez doświadczenie pozostaną jedynie założeniem formalnym, bez realnego przełożenia na jakość edukacji”.
PSNPP przeprowadziło ankietę wśród nauczycieli, z której wynika m.in., że „problemem jest finansowanie, wiele szkół wskazuje, że dyrektor pozwala na zakup wszystkiego, co jest potrzebne, ale jeszcze większa liczba nauczycieli wskazuje, że wszystkie materiały i odczynniki muszą finansować z własnej kieszeni”.
W ankiecie padło pytanie: “Czy uczniowie mieli okazję zapoznać się w ciągu roku ze wszystkimi doświadczeniami wskazanymi w podstawie programowej?” Setki nauczycieli odpowiedziało – NIE” – czytamy w liście.
Autorzy listu zwracali uwagę, że nawet ośrodki metodyczne, które odpowiadają za doskonalenie nauczycieli, w wielu przypadkach nie dysponują podstawowymi pomocami dydaktycznymi umożliwiającymi prowadzenie szkoleń w sposób zgodny z założeniami nowej podstawy programowej.
„Prowadzi to do sytuacji, w której osoby szkolące nauczycieli są zmuszone do samodzielnego organizowania i transportowania materiałów dydaktycznych, często na własny koszt i własnym staraniem” – podkreślają przedstawiciele PSNPP.
„Pytamy zatem, co z obiecanym finansowaniem pracowni przyrodniczych w szkołach? Prosimy o powołanie zespołu: Sanepid–Państwowa Inspekcja Pracy–praktycy–Ministerstwo Finansów–Ministerstwo Edukacji, który spróbuje zaproponować rozwiązania o których piszą nauczyciele” – to kolejny fragment listu.
Pełna treść listu tutaj
(GN)