Dokładnie 1 października 1905 roku na tajnym zjeździe nauczycieli ludowych w Pilaszkowie koło Łowicza powstał związek, który założyli nauczyciele walczący o prawo do nauki w języku polskim i niezależność edukacji w okresie zaborów. W ten sposób 121 lat temu zrodziła się organizacja, która stała się zalążkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego.
ZNP istnieje od 1905 roku i jest najstarszym związkiem zawodowym w Polsce. Początki Związku są nierozerwalnie związane z walką nauczycieli o prawo do nauczania w języku polskim.
W czasach zaborów nauczyciele zakładali organizacje związkowe, bo chcieli być silniejsi w walce o polską szkołę. Jedna z nich – Związek Nauczycieli Ludowych – powstała 1 października 1905 r. w Pilaszkowie. Natomiast 28 grudnia 1905 r. w Krakowie powstał Krajowy Związek Nauczycielstwa Ludowego w Galicji.
W ten sposób 121 lat temu rodziły się organizacje, które stały się zalążkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego. Rozdzielały je granice zaborów, ale łączyły wspólne idee i wartości, a po odzyskaniu niepodległości zespoliły się w jednolity Związek.
Symboliczny akt zjednoczenia nauczycieli szkół powszechnych dawnego Królestwa Polskiego i Galicji nastąpił w przeddzień Zjazdu Oświatowego, który obradował w Warszawie od 14 do 17 kwietnia 1919 r. Zjazd ten przeszedł do historii pod nazwą Sejmu Nauczycielskiego. Uczestniczyło w nim 802 delegatów 44 organizacji nauczycielskich.
W ubiegłym roku w ramach obchodów Jubileuszu 120-lecia ZNP odbyło się wiele uroczystych wydarzeń poświęconych jego historii i dorobkowi w okręgach, oddziałach i ogniskach Związku. Przyświecało im hasło „Edukacja dla pokoleń”.
Główne uroczystości odbyły się w Pilaszkowie oraz w pobliskim Strykowie. Na budynku dawnej szkoły w Pilaszkowie, gdzie znajduje się obecnie Muzeum ZNP odsłonięto jubileuszowy mural, który przedstawia uczestników zjazdu z 1905 r.: Zygmunta Nowickiego, Stefanię Sempołowską i Stanisława Najmołę oraz współczesnych nauczycieli, podkreślając aktualność wartości, z których zrodził się Związek. Autorem muralu jest streetartowiec Tyber, czyli Marcin Tybuś.
Następnie w Strykowie na posiedzeniu ZG ZNP z udziałem gości wręczone zostały członkom ZNP odznaczenia państwowe, resortowe i związkowe. Odbyła się także debata historyczna „120 lat walki o polską szkołę – rola i znaczenie ZNP”.
Z kolei w Krakowie ramach obchodów 120-lecia ZNP otwarto Ścieżkę Edukacyjną miasta Krakowa poświęconą Bohaterom Tajnego Nauczania. Odsłonięty został także pomnik Tajnej Organizacji Nauczycielskiej (TON).
Warto bowiem przypomnieć, że w 2024 roku obchodziliśmy 85. rocznicę powołania do życia Tajnej Organizacji Nauczycielskiej (TON). Tajna Organizacja Nauczycielska to kryptonim podziemny Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP), który w październiku 1939 r. rozpoczął działalność podziemną m.in. organizując tajną oświatę w ramach Polskiego Państwa Podziemnego.
>> Więcej o historii ZNP:
https://glos.pl/tag/nasza-historia
(GN)
Na zdjęciu: Mural na budynku Muzeum ZNP w Pilaszkowie
120 lecie ZNP: Ogólnopolskie obchody Jubileuszu Związku w Pilaszkowie oraz Strykowie
Historia ZNP to historia polskiej szkoły. Dziś mija 114 lat od zjazdu w Pilaszkowie