– Słuchajcie, słuchajcie, słuchajcie. Zgodnie z regulaminem w imieniu dzieci świata Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu postanowiła nadać Ci to najsłoneczniejsze z odznaczeń – takimi słowami zwrócił się do Radosława Potraca, kanclerz kapituły Marek Michalak podczas podniosłej uroczystości, która odbyła się w sobotę w siedzibie ZNP. Order przypięła do piersi nauczyciela Basia Marszałek, jego była uczennica, która osobiście wystąpiła do kapituły z formalnym wnioskiem o uhonorowanie swojego wychowawcy. – A nawet dwoma wnioskami, nie licząc już nawet telefonów – żartował kanclerz.
Następnie zgodnie z ceremoniałem odbyło się pasowanie nowego kawalera uśmiechu czerwoną różą.
„Pasując Cię kawalerem i żądam byś naprzeciw wichrom i burzom był zawsze pogodny i dzieciom radość przynosił. Czy przyrzekasz?” – został zapytany nauczyciel najpierw w języku arabskim, a następnie polskim. „Przyrzekam” – odparł bez wahania.
Na zakończenie ceremonii wychylił zgodnie z tradycją puchar wyciśniętego chwilę wcześniej przez dzieci soku z cytryny.
– Dzieci wymyśliły ten rytuał wiele lat temu, żeby zobaczyć czy kawaler ma dystans do siebie. Młodzi ludzie im bardziej kochają swojego kandydata tym bardziej tego soku wyciskają – tłumaczył Michalak. – Dzisiaj ZNP dał nam wolną rękę. A nie zawsze tak jest, bo gdy honorowaliśmy Roberta Lewandowskiego, to te cytryny musiały przechodzić jakąś próbę antydopingową, czy przypadkiem nie ma w nich czegoś co mogłoby później zaszkodzić w jego karierze piłkarskiej – żartował.
Było przez moment słodko-kwaśno, coraz bardziej kwaśno, ale kawaler wypił duszkiem i nie tylko ustał, ale także uśmiechnął się więc kapituła uznała, że wszystko odbyło się zgodnie z tradycję i regulaminem, a więc Radosław Potrac zasłużył na order.
– Ogłaszam, że decyzją Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu z 28 czerwca 2025 roku Radosław Potrac został 1096 kawalerem orderu uśmiechu na świecie – oświadczył kanclerz.
Dodajmy jeszcze, że poza Markiem Michalakiem kapitułę Międzynarodowego Orderu Uśmiechu reprezentowali: prof. Adam Solak (Polska) i dr Adil Abdel Aati (Sudan) oraz – co oczywiste – dzieci.
Następnie głos zabrał bohater ceremonii i całej uroczystości.
– Kochani, popłakałem się wcześniej więc teraz chcę wam wszystkim bardzo serdecznie podziękować, a Barbarze przede wszystkim. My z Basią przeżyliśmy swoje z poprzednią klasą. To są cudowni, wspaniali ludzie. Przekonuję się o tym za każdym razem kiedy dają mi znać, że są sobą w życiu i radzą sobie tak jak potrafią najlepiej – mówił wzruszony nauczyciel.
Podziękował też wszystkim z którymi pracuje, „rodzinie Nauczycieli Roku”, Towarzystwu Przyjaciół Warszawy, wszystkim z którymi miał okazję spotkać się na drodze edukacyjnej.
– Dziękuję za to, że mogę się nie nudzić w swoim życiu – podkreślił. – Jest mi ciepło na sercu, kapituło, moi kochani, wszyscy którzy tutaj jesteście bardzo wam dziękuję – zwrócił się do zgromadzonych.
Radosław Potrac jest nauczycielem dyplomowanym, pedagogiem specjalnym i terapeutą. Przez lata związany ze Szkołą Podstawową nr 30 z oddziałami integracyjnymi im. Powstańców 1863 r. w Warszawie. Obecnie naucza w Szkole Podstawowej nr 24 i Liceum Ogólnokształcącym nr 99 Społecznego Towarzystwa Oświatowego. To historyk oraz archeolog podwodny, instruktor ZHP, wiceprezes Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaciół Warszawy, prezes Stowarzyszenia Gwara Warszawska. Człowiek wielu talentów.
Uroczystość poprowadziła Iwona Pietrzak-Płachta, Nauczyciel Roku 2022. Wśród gości obecnych w Sali Kolumnowej ZNP znalazło się m.in. się liczne grono Nauczycieli Roku z różnych lat, Sławomir Broniarz, prezes ZNP oraz Urszula Woźniak, wiceprezes ZG ZNP; Igor Bykowski, wielkopolski kurator oświaty, posłanka Dorota Łoboda, Jarosław Pytlak, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 24 i Liceum Ogólnokształcącego nr 99 Społecznego Towarzystwa Oświatowego
Obecne były dzieci i młodzież ze Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 30 im Powstańców 1863 r. i Szkoły Podstawowej nr 24 i Liceum Ogólnokształcącego nr 99 Społecznego Towarzystwa Oświatowego oraz dzieci z Poradni Krasnal, harcerze i zuchy, weterani i kombatanci z Domu Powstańca.
– To jest niezwykła uroczystość, dlatego że order uśmiechu nie jest nadawany za staż, za męstwo, bohaterstwo, tylko w takim duchu korczakowskim za miłość do dzieci – przypomniał Sławomir Broniarz. – Radek to człowiek orkiestra, a z drugiej strony dusza człowiek – podkreśliła Urszula Woźniak.
Radoslaw Potrac – Kawaler Orderu Uśmiechu. Gratulacje!!
To także Nauczyciel Roku w 2023 roku. pic.twitter.com/nAyUPisL4n— Sławomir Broniarz (@Broniarz) March 28, 2026
Od ZNP Radosław Potrac dostał tort bezowy, cytrynę i słonecznik.
– Dla mnie osobiście Radek to człowiek wielkiego serca. Ktoś, kto często zapomina o sobie, by działać dla innych. Czasami martwię się , że za często… To człowiek, przy którym można czuć się bezpiecznie i który wzrusza swoim ciepłem i opiekuńczością – mówiła Iwona Pietrzak-Płachta, Nauczyciel Roku 2022.
– Jednym z pierwszych w historii kawalerem Orderu Uśmiechu został prof. Wiktor Dega, poznański ortopeda i chirurg, który otrzymał to wyróżnienie 6 lutego 1969 roku. Medal nr 1 wręczono mu na wniosek małych pacjentów. Dzisiejszy kawaler w swojej wychowawczej klasie uczy prawnuczkę profesora- Aleksandrę Degę. Prawda, że życie niesamowicie plecie swoje nici powiązań? Czy to przypadek czy przeznaczenie? – pytała retorycznie.
Marek Michalak uściślił, że formalnie pierwsza była babcia Zofia Słowińska, z małej wsi pod Krakowem, która opowiadała dzieciom najpiękniejsze bajki świata, ale legitymację z nr 1 odebrał 6 lutego 1969 roku prof. Wiktor Dega, uwielbiany przez dzieci lekarz ortopeda z Poznania. – Gdzieś przeczytałem, że Amerykanie mają swoje Oskary, Szwedzi Nagrodę Nobla, a Polacy Order Uśmiechu – zaznaczył.
Głos zabrał także Jakub Rzekanowski, redaktor na czelny Głosu Nauczycielskiego. Nasza redakcja była współorganizatorem wydarzenia.
Uroczystość zakończyła się występem podopiecznych Ewy Drobek, pierwszej w historii polskiej nauczycielki, która znalazła się w dziesiątce konkursu Global Teacher Prize 2026, nazywanego „nauczycielskim Noblem”, a także wyróżnionej w Konkursie Nauczyciel Roku 2019.
Jej uczniowie i uczennice tworzący projekt „Żmichowska śpiewa” wystąpili z repertuarem, który powstał na życzenie samego Kawalera Orderu Uśmiechu.
Już po oficjalnej części uroczystości przeszedł czas na gratulacje i luźniejsze rozmowy przy kawie i herbacie.
Przypomnijmy, że Order Uśmiechu to charakterystyczny medal w kształcie słoneczka z uśmiechem, który symbolizuje szczęście i dobro dzieci. Wręczenie odznaczenia jest zawsze wyjątkową, barwną uroczystością – nowy Kawaler lub Dama musi wypić sok z cytryny i uśmiechnąć się, potwierdzając tym swoją gotowość do niesienia radości najmłodszym.
Podczas ceremonii następuje także pasowanie nowego Kawalera lub Damy za pomocą róży a także przyrzeczenie bycia pogodnym i niesienia radości dzieciom.
Kawalerem Orderu Uśmiechu może zostać osoba dorosła o wielkim sercu, której działalność jest wyjątkowa, przynosi dzieciom radość, a często ratuje ich życie. Kandydatury do Orderu Uśmiechu są nadsyłane przez dzieci z całego świata.
Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu zbiera się dwa razy do roku – wiosną i jesienią. Na każdym posiedzeniu przyznaje kilka lub kilkanaście odznaczeń. Rocznie otrzymuje kilkaset wniosków zgłaszanych wyłącznie przez dzieci i młodzież do 18 lat.
Order jest jedynym odznaczeniem, które dorosłym przyznają dzieci z całego świata. Aby złożyć wniosek nie obowiązuje żaden oficjalny formularz. Zgłoszenie może przybrać formę listu, albumu, a nawet nagrania wideo.
Oficjalnie order został ustanowiony w 1968 roku, a w 1979 roku zyskał międzynarodowy status, gdy został wpisany przez ONZ na listę orderów przyznawanych za zasługi na rzecz dzieci. – Bo dzieci mają najczystszy kompas serca i bezbłędnie wyczuwają dobro – podkreśliła Iwona Pietrzak-Płachta.
Od tej pory w Kapitule Orderu Uśmiechu zasiadają nie tylko Polacy, ale też przedstawiciele innych krajów, jak Wielka Brytania, Argentyna, Australia, Białoruś, Francja, Izrael, Kanada, Niemcy, Rosja, Tunezja, Ukraina, USA, Japonia, Serbia.
Kawaler z legitymacją nr 1 to prof. Wiktor Dega, światowej sławy chirurg ortopeda z Poznania, zwolennik upowszechnienia szkół integracyjnych. W czasie dekoracji był pasowany czerwoną różą i musiał z uśmiechem wypić puchar kwaśnego soku z cytryny. Ceremonia ta obowiązuje do dziś.
Do grona Kawalerów i Dam Orderu Uśmiechu należą m.in.: Jan Paweł II, papież Franciszek, XIV Dalajlama, królowa Szwecji Sylwia, księżna Sarah Ferguson, św. Matka Teresa z Kalkuty, ks. Jan Twardowski, Jacek Kuroń, Irena Sendlerowa, Anna Dymna, prof. Zbigniew Religa, Robert Lewandowski, czy Wanda Traczyk Stawska.
(GN)
Radosław Potrac, Nauczyciel Roku 2023, wśród tegorocznych laureatów Orderu Uśmiechu. Gratulujemy!
Co z tą podstawą? Radosław Potrac: Historia najnowsza nadal jest traktowana po macoszemu
Wanda Traczyk-Stawska odebrała Międzynarodowy Order Uśmiechu. Gratulujemy!