„W kontrolowanym okresie działalność i gospodarka finansowa Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego nie były prowadzone w pełni prawidłowo, jednak wprowadzane od 2024 r. działania naprawcze przyniosły znaczącą poprawę” – napisano m.in. w raporcie NIK z kontroli „działalności i gospodarki finansowej” IBE-PIB w latach 2022–2025.
Najpoważniejsze problemy narosły za poprzedniego kierownictwa, zwłaszcza wokół dużych projektów cyfryzacyjnych i finansowania z programów publicznych.
NIK wskazuje, że poprzedni dyrektor Instytutu podpisał 28 grudnia 2023 roku porozumienie rozwiązujące umowę zawartą wcześniej z Ministerstwem Edukacji i Nauki. Skutkiem było zaprzestanie prac nad portalem edukacja.gov.pl oraz konieczność przeprowadzenia zwolnień grupowych.
Na koniec 2023 roku Instytut zatrudniał 445 pracowników. Na koniec 2024 roku było ich 370, a 30 września 2025 roku już 461. NIK zwraca uwagę na bardzo wysoką fluktuację zatrudnienia.
Według NIK w IBE maleje udział pracowników naukowych, rośnie część administracyjno-projektowa, Instytut pełni coraz większą rolę przy reformach edukacji.
Pełny raport NIK znajduje się tutaj
W związku z raportem NIK – IBE wydał specjalne oświadczenie.
„Wyniki kontroli pokazały zdecydowane różnice w zarządzaniu instytucją przez poprzednie i aktualne władze Instytutu. NIK bardzo wyraźnie rozdzielił odpowiedzialność poprzedniego kierownictwa IBE od działań obecnego, powołanego styczniu 2024 roku” – wskazano.
„Kontrola jest krytyczna wobec wielu decyzji dyrekcji Instytutu z lat 2022–2023, ale jednocześnie podkreśla, że od 2024 roku nowa dyrekcja IBE PIB wdrożyła działania naprawcze które >>przyniosły znaczącą poprawę<<. Dotyczą one m.in. transparentności zarządzania i polityki rachunkowości. Tego rodzaju działania są i będą kontynuowane z uwzględnieniem wniosków NIK” – napisano.
NIK wyraźnie wskazał, że poprzednia dyrekcja IBE odpowiada za nieprawidłowości dotyczące pozyskiwania i utraty środków finansowych, złe zarządzanie niektórymi zadaniami i projektami, a także niezgodne z ustawą zasady rachunkowości z lat 2022-23.
„Wyniki kontroli NIK potwierdziły wiele ustaleń wewnętrznej analizy sytuacji ekonomicznej i prawnej Instytutu, przeprowadzonej na początku 2024 roku przez nową dyrekcję IBE. Jej skutkiem było złożenie w 2024 roku zawiadomienia o podejrzeniu możliwości popełnienia przestępstwa na szkodę Instytutu Badań Edukacyjnych. Prokuratura prowadzi postępowanie w tej sprawie” – czytamy.
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała wyniki kontroli „Działalność i gospodarka finansowa Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego”.
NIK bardzo wyraźnie rozdzielił odpowiedzialność poprzedniego kierownictwa IBE od działań obecnego, powołanego styczniu… pic.twitter.com/X8bhNxWTsx
— IBE PIB (@ibe_edu) May 18, 2026
Kluczowe wskazania NIK:
Uzyskanie w 2023 roku od Ministra Edukacji i Nauki 31,28 mln PLN i bez podstawy prawnej
>> Kontrolerzy NIK informują: „Szereg nieprawidłowości dotyczył sposobu uzyskania i rozliczenia środków otrzymanych na podstawie wniosku z dnia 28 lipca 2023 r. poprzedniego dyrektora Instytutu w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie realizacji rządowego programu rozwijania szkolnej infrastruktury oraz umiejętności podstawowych i przekrojowych dzieci i młodzieży – Laboratoria przyszłości. Poprzedni Dyrektor Instytutu bez podstawy prawnej wystąpił w dniu 28 lipca 2023 r. do ówczesnego Ministra Edukacji i Nauki z wnioskiem o przyznanie 31 280 tys. zł środków w ramach rządowego Programu Laboratoria przyszłości”.
>> W ocenie NIK „podstawa do sporządzenia i przekazania wniosku do MEiN zaistniała dopiero 19 sierpnia 2023 r. Kolejne kroki podjęte w dniu 31 lipca 2023 r. przez Ministra EiN i Prezesa Rady Ministrów również nie miały oparcia w przepisach powszechnie obowiązujących. Dlatego środki otrzymane w dniu 8 sierpnia 2023 r. z MEiN ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 zostały udzielone bez podstawy prawnej.”
Naruszenie zasad gospodarowania mieniem w okresie 2022-23. Efekt: utrata finansowanie na kwotę 47,8 mln PLN
>> Kontrolerzy NIK stwierdzili: „w przypadku kilku zadań realizujących projekt Portal edukacja.gov.pl stwierdzono, że doszło do naruszenia zasad gospodarowania mieniem Instytutu (…), tj. legalności, rzetelności, celowości, gospodarności i oszczędności”.
>> W efekcie, jak czytamy w dokumencie NIK: „Instytut utracił finansowanie na kwotę 47 800 tys. zł i możliwość kontynuacji zadań związanych z cyfryzacją edukacji w latach 2024-2026 na skutek decyzji poprzedniego Dyrektora Instytutu”.
>> W swojej ocenie NIK stwierdził: „Zdaniem NIK postępowanie poprzedniego Dyrektora Instytutu, który podpisał porozumienie stron rozwiązujące umowę nr MEiN/2023/CTC/3669 z dniem 28 grudnia 2023 r., było nieuzasadnione i niezgodne z art. 16 ust. 4 uib w zakresie gospodarowania mieniem Instytutu pod względem celowości, gospodarności i oszczędności. Podpisanie porozumienia było niecelowe i niegospodarne.”
>> Dowiadujemy się również, że skutkiem ww. decyzji poprzedniego dyrektora IBE była m.in. „konieczność dokonania zwolnień grupowych pracowników Instytutu”.
>> Kontrolerzy NIK wskazują również, że w związku z projektem Portal edukacja.gov.pl „Instytut w latach 2022-2023 zawierał umowy (…) specjalistycznych usług IT, wynajem dodatkowych powierzchni biurowych, zakup sprzętu IT oraz zatrudnianie osób w ramach stosunku pracy, jak i umów cywilnoprawnych.”
Brak właściwej polityki finansowej w latach 2022-23
>> Odnośnie polityki finansowej w latach 2022-23 NIK wskazuje: „Poprzedni Dyrektor Instytutu nie aktualizował rocznych planów finansowych na 2022 i 2023 r., które stanowiły podstawę gospodarowania środkami, w tym subwencją i dotacją, skutkiem czego zostały przekroczone lub nie zostały zrealizowane założone w planie kwoty przychodów i kosztów, a Rada nie była informowana o zmieniającej się sytuacji finansowej Instytutu, co było niezgodne z art. 18 ust. 10 i 12 uib”. (…)
>> „NIK dostrzega pozytywną zmianę w tym zakresie w latach 2024–2025, w których kierownictwo Instytutu aktualizowało plany finansowe i informowało Radę zwracając się o zaopiniowanie kolejnych wersji planu”.
(GN)
Są wyniki nowego badania OECD Teacher Knowledge Survey (TKS). Polscy nauczyciele na drugim miejscu!
NIK: Uczniowie z woj. świętokrzyskiego bez wystarczającej opieki zdrowotnej