Instytut Badań Edukacyjnych – PIB opublikował wyniki międzynarodowego badania OECD na temat wiedzy zawodowej nauczycieli. Najwyższy średni wynik uzyskała Portugalia. Polska znalazła się na drugim miejscu wraz z Chorwacją oraz Stanami Zjednoczonymi. Badanie zostało przeprowadzone w ramach programu badawczego OECD TALIS, które prowadzone jest cyklicznie od 2008 r.
Badanie Teacher Knowledge Survey (TKS) to nowe badanie OECD, które opiera się na bezpośrednim pomiarze wiedzy pedagogicznej – informuje Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy.
Przeprowadzono je w 2024 r. w ośmiu krajach: Polsce, Arabii Saudyjskiej, Chile, Chorwacji Maroku, Południowej Afryce, Portugalii i w Stanach Zjednoczonych. Badanie objęło reprezentatywne próby nauczycieli szkół 2. poziomu kwalifikacji ISCED, w Polsce nauczycieli klas 5-8 szkół podstawowych.
W naszym kraju w badaniu uczestniczyło łącznie 2831 nauczycieli z 279 szkół. Badanie obejmowało zestaw zadań oraz ankietę gromadzącą dane metryczkowe i kontekstowe, realizowane było w marcu 2024 r.
Jak czytamy w informacji IBE-PIB, w tym badaniu wiedza pedagogiczna definiowana jest jako specjalistyczna wiedza nauczycieli, która służy im do tworzenia efektywnych środowisk nauczania i uczenia się dla wszystkich uczniów, niezależnie od prowadzonego przedmiotu. Składa się na nią zarówno wiedza teoretyczna, jak i praktyczna.
W badaniu TKS wiedza pedagogiczna obejmuje wiedzę w zakresie: nauczania (metodyka nauczania, planowanie lekcji, zarządzanie klasą), uczenia się (uczenie się, rozwój ucznia, dyspozycje emocjonalne i motywacje ucznia) a także oceniania (diagnoza i ocenianie, analiza, wykorzystanie danych).
Najwyższy średni wynik w badaniu TKS uzyskała Portugalia, za którą znalazły się Polska wraz z Chorwacją i Stanami Zjednoczonymi. Wyniki tych trzech krajów są statystycznie nieodróżnialne. Najniższy wynik, spośród krajów biorących udział w badaniu, odnotowała Arabia Saudyjska.
Jak informuje instytut, w badaniu wyznaczono trzy poziomy wiedzy pedagogicznej. W Polsce wyniki 25% nauczycieli odpowiadają najwyższemu poziomowi 3, większości, bo 64% nauczycieli – poziomowi 2, a wyniki 11% nauczycieli to poziom 1. W krajach z podobnymi do Polski średnimi wynikami więcej było nauczycieli z najwyższymi wynikami (poziom 3: w USA – 51%, w Portugalii – 40%,w Chorwacji 34%).
W porównaniu z innymi krajami w Polsce niewielu jest nauczycieli z niskimi wynikami.
– W Polsce zróżnicowanie wyników między szkołami jest bardzo niewielkie. Odpowiadają za nie przede wszystkim cechy nauczycieli – czyli szkoły są do siebie podobne, ale nauczyciele wewnątrz nich różnią się znacząco. Zatem z perspektywy ucznia nie miałoby znaczenia, do której szkoły podstawowej chodzi, ale na którego nauczyciela w niej trafi, a w jednym pokoju nauczycielskim kadra niekoniecznie operuje tym samym „językiem” zawodowym i warsztatem pracy – mówi Katarzyna Paczuska, kierownik zespołu krajowego TALIS TKS 2024 w Polsce.
Co jeszcze wynika z raportu z badań?
W badaniu TKS zbierano także deklaracje nauczycieli o tym, w jakim stopniu kształcenie i doskonalenie zawodowe przygotowały ich do pracy dydaktycznej.
„Polscy nauczyciele najwyżej oceniają swoje przygotowanie do pracy w tradycyjnym modelu nauczania, czyli do silnie ustrukturyzowanych zadań, w których to oni kierują procesem lekcyjnym. Poczucie przygotowania maleje, gdy dotyczy pracy z uczniami wymagającej wyjścia poza wpisane w ten model role i zadania” – informuje IBE-PIB.
„Spośród różnych obszarów pracy dydaktycznej nauczyciele rzadziej czują się przygotowani do działań wspierających autonomię ucznia i zaangażowanie we własną naukę, na przykład oceniania rówieśniczego (59% deklaracji o przygotowaniu) czy wspierania samoregulacji (44%). Rzadziej również wskazują na poczucie przygotowania w obszarach związanych z podstawami teoretycznymi – zaledwie co drugi nauczyciel czuje się przygotowany w obszarze psychologii rozwojowej dziecka (50%) oraz teorii uczenia się (49%)” – to kolejne wnioski z badania.
Autorkami opracowania są badaczki z Zespołu Badań Umiejętności IBE PIB: Katarzyna Paczuska, Katarzyna Kutyłowska oraz Urszula Wągrowska.
Raport z badania Teacher Knowledge Survey można pobrać ze stronie IBE-PIB – tutaj.
(DK, GN)
Źródło: Katarzyna Paczuska, Katarzyna Kutyłowska, Urszula Wągrowska „Wyniki międzynarodowego badania wiedzy pedagogicznej nauczycieli TALIS TKS 2024”, Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2026, https://ibe.edu.pl/pl/aktualnosci/3738-teacher-knowledge-survey-talis-2024-wyniki-nowego-badania