– W systemie oświaty funkcjonuje 1977 publicznych szkół podstawowych, w których uczy się 100 lub mniej uczniów. Szkoły te mogą być zagrożone likwidacją. Zamiast likwidacji szkoły w projektowanej ustawie proponuje się gminom pulę elastycznych rozwiązań dążących m.in. do pozostawienia kształcenia małych dzieci blisko domu – mówił w Sejmie wiceminister edukacji Henryk Kiepura.
Sejmowe komisje edukacji i samorządu poparły projekt nowelizacji Prawa oświatowego umożliwiający organizowanie w szkołach podstawowych m.in. opieki nad dziećmi do lat 3 czy zajęć dla seniorów, a także tworzenie szkół filialnych. Posłowie PiS skrytykowali projekt, bronili go samorządowcy.
🏫 Pierwsze czytanie projektu ustawy „Małe szkoły” na Komisji Edukacji i Nauki w #Sejm!
Ustawa daje możliwość utrzymania dostępności edukacji jak najbliżej miejsca zamieszkania i wykorzystania szkół jako centów życia społecznego i kulturalnego.
ℹ️ Szczegóły na stronie #MEN. pic.twitter.com/UKLTxhmcEb
— Ministerstwo Edukacji Narodowej (@MEN_GOVPL) January 21, 2026
– Ta ustawa lepiej dostosowuje sieć publicznych szkół do wyzwań demograficznych i umożliwia wykorzystanie budynków oświatowych na potrzeby lokalnej społeczności” – tłumaczył wiceminister Kiepura. Według MEN celem zmian jest utrzymanie dostępności edukacji jak najbliżej miejsca zamieszkania.
Najważniejsze rozwiązania zawarte w projekcie:
>> Samorządy będą mogły wykorzystać wolne pomieszczenia w szkołach, przedszkolach i innych placówkach edukacyjnych na potrzeby lokalnej społeczności. Chodzi np. o organizację opieki nad dziećmi do lat 3, prowadzenie zajęć dla seniorów oraz działania związane z kulturą, zdrowiem czy aktywnością obywatelską. Rozwiązanie będzie alternatywą dla likwidacji szkół, szczególnie w miejscach zagrożonych wyludnieniem. Dodatkowa działalność prowadzona w szkole nie będzie mogła pogorszyć warunków nauki i bezpieczeństwa uczniów.
>> Zwiększy się elastyczność w organizacji szkół podstawowych. Gminy będą miały więcej możliwości dostosowania szkół do liczby uczniów. W uzasadnionych sytuacjach (oceny będzie dokonywał kurator oświaty) możliwe będzie tworzenie:
– nie tylko szkół podstawowych obejmujących klasy I–III, I–IV, ale także szkół podstawowych obejmujących klasy IV–VIII (w tym ostatnim przypadku szkole obowiązkowo będzie podporządkowana co najmniej jedna szkoła filialna),
– szkół filialnych, czyli małych szkół podlegających większej szkole, obejmujących klasy I–III lub I–IV. Dzięki temu – jak argumentuje MEN – najmłodsze dzieci będą mogły uczyć się blisko domu, a starsi uczniowie w dobrze wyposażonych szkołach z pełnoetatowymi nauczycielami.
>> Ułatwienia w organizowaniu klas łączonych. W bardzo małych szkołach, w których do klas I–III uczęszcza łącznie nie więcej niż 12 uczniów, będzie można łączyć wszystkie zajęcia edukacyjne. To rozwiązanie ma pomóc uniknąć likwidacji najmniejszych szkół, ale – jak wskazuje resort – powinno być stosowane za zgodą rodziców, nauczycieli i gminy.
>> Ułatwienia w tworzeniu zespołów szkół. Gminy będą mogły łączyć w jeden zespół kilka szkół podstawowych. Pozwoli to, według MEN, lepiej wykorzystać kadrę nauczycielską, wyrówna jakość nauczania oraz uprości zarządzanie placówkami. Nauczyciele – jak zapewnia resort – nie będą musieli pracować w wielu szkołach naraz, co poprawi stabilność zatrudnienia i jakość pracy z uczniami.
>> Wsparcie dla świetlic i żywienia w małych szkołach. Szkoły podstawowe do 70 uczniów będą mogły organizować zajęcia świetlicowe również dla dzieci z oddziałów przedszkolnych, które działają w tej samej szkole. „Dodatkowo umożliwiono zapewnienie dzieciom podwieczorku, aby zadbać o zdrowe żywienie” – czytamy.
>> Projekt ogranicza liczbę sytuacji, w których samorząd musi uzyskać wiążącą opinię kuratora oświaty. Dotyczy to m.in. zakładania biblioteki pedagogicznej czy niektórych zmian organizacyjnych w szkołach. Kurator pozostanie organem, który dba o jakość edukacji, natomiast mniej czasu będzie przeznaczał na czynności administracyjne. Ma nastąpić wzmocnienie roli Kuratora w przypadku kluczowych – w okresie niżu demograficznego – sytuacji: zmiany obwodu szkoły lub jej likwidacji albo przekształcenia.
>> Uporządkowanie procedury likwidacji szkoły. Procedura likwidacji szkoły ma być bardziej przejrzysta, a rodzice otrzymają informację o planach samorządu. Wprowadzony zostanie obowiązek przeprowadzenia konsultacji społecznych oraz jasne zasady informowania mieszkańców. Skargi na opinię kuratora w sprawie likwidacji szkoły będą trafiały bezpośrednio do właściwego sądu administracyjnego, co przyspieszy postępowanie.
(GN)