„Nauczyciele, którzy wymagany staż pracy (40 lub 45 lat) osiągnęli choćby jeden dzień przed wejściem w życie ustawy – np. 31 grudnia 2025 roku – zostali pozbawieni prawa do nowych, wyższych gratyfikacji. W efekcie mamy do czynienia z sytuacją głębokiej niesprawiedliwości społecznej” – alarmuje w interpelacji poselskiej posłanka KO Joanna Frydrych. Wiceminister edukacji Henryk Kiepura odpowiedział m.in., że „ze względu na uwarunkowania budżetowe nie było możliwe zagwarantowanie jednostkom samorządu terytorialnego od dnia 1 stycznia 2026 r. środków niezbędnych do sfinansowania takiej zmiany”, a MEN nie planuje nowelizacji ustawy – Karta Nauczyciela, która przyznałaby nauczycielom prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz. Jak szacują sami zainteresowani problem dotyczy około 6 tysięcy nauczycieli.
Przypomnijmy, że tzw. duża nowelizacja Karty Nauczyciela wprowadziła nowe zasady przyznawania nagrody jubileuszowej nauczycielom. Jej wysokość za 40 lat pracy została podwyższona z 250 proc. do 300 proc. wynagrodzenia miesięcznego. Z kolei za 45 lat pracy nauczyciele otrzymają 400 proc. wynagrodzenia miesięcznego. Przepisy stanowią jednak, że prawo do nagrody mają ci nauczyciele, którym okres odpowiednio 40 lat i 45 lat pracy upłynął po dniu 31 grudnia 2025 r.
W ocenie posłanki KO Joanny Frydrych takie sformułowanie przepisu stanowi niesprawiedliwość wobec nauczycieli, którzy wskazany jubileusz obchodzili zaledwie kilka dni wcześniej.
W interpelacji do MEN podkreśliła, że ogólnie zmiany te należy ocenić pozytywnie jako wyraz docenienia trudu pracy pedagogicznej, ale wskazuje na krzywdzącą najstarszych nauczycieli konstrukcję przepisów wprowadzających, które w sposób sztywny określiły datę nabycia uprawnień.
„Nauczyciel, który przepracował 45 lat i nabył prawo do nagrody w grudniu 2025 roku, nie otrzymał z tego tytułu żadnego świadczenia (gdyż poprzednie przepisy go nie przewidywały). Natomiast jego współpracownik, osiągający ten sam staż w styczniu 2026 roku, otrzymuje nagrodę w wysokości 400% wynagrodzenia. Różnica kilku dni w kalendarzu decyduje o pozbawieniu wieloletnich, zasłużonych pedagogów znaczących środków finansowych, co jest odbierane jako lekceważenie ich dorobku zawodowego” – pisze posłanka.
I stawia następujące pytania:
>> Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej ma świadomość, że obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. przepisy de facto ukarały finansowo nauczycieli, którzy swój jubileusz 45-lecia pracy obchodzili bezpośrednio przed wejściem w życie nowelizacji, i czy resort dostrzega konieczność pilnej interwencji w tej sprawie?
>> Czy w związku z napływającymi sygnałami o nierównym traktowaniu, ministerstwo planuje pilną nowelizację ustawy lub wydanie rozporządzenia wprowadzającego mechanizm wyrównawczy dla nauczycieli, którzy osiągnęli 45-letni staż pracy w okresie np. ostatnich 12 miesięcy przed 1 stycznia 2026 r., a wciąż pozostają w stosunku pracy?
>> Jakie inne formy gratyfikacji (finansowej, nagrody Ministra, odznaczenia resortowe wiążące się z dodatkiem pieniężnym) resort może zaproponować nauczycielom, którzy „ominęli” nową nagrodę jubileuszową wyłącznie ze względu na niefortunny zbieg dat, mimo posiadania wymaganego stażu?
>> Czy ministerstwo dysponuje opiniami prawnymi, które potwierdzają, że obecne różnicowanie sytuacji prawnej nauczycieli o identycznym stażu pracy, oparte wyłącznie na dacie kalendarzowej, jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz zakazem dyskryminacji?
>> Ilu nauczycieli w skali kraju – według szacunków ministerstwa – znalazło się w tej „luce prawnej”, osiągając 45 lat pracy w roku 2025, i jaki byłby koszt objęcia ich nowymi przepisami?
Do sprawy odniósł się wiceminister edukacji Henryk Kiepura. „Przepis prawa przyznający pracownikom nowe uprawnienie nie działa wstecz, chyba że ustawodawca w przepisie przejściowym wyraźnie przyzna takie prawo z mocą wsteczną. Oznacza to, że nowe świadczenie przysługuje wyłącznie w odniesieniu do zdarzeń przyszłych, a nie do sytuacji, które wystąpiły przed wejściem w życie ustawy. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady pewności i stabilności prawa” – wyjaśnił Henryk Kiepura.
Warto jednak przypomnieć, że niedawno ministerstwo przeprowadziło nowelizację KN w sprawie godzin ponadwymiarowych. Początkowo również proponowano, aby obowiązywała od dnia wprowadzenia ustawy w życie, ale ostatecznie uchwalono tryb, zgodnie z którym nauczycielom przysługuje wyrównanie z mocą wsteczną za okres obowiązywania wadliwych przepisów.
Wiceminister ocenił, że w przypadku nowych przepisów Karty Nauczyciela nie znajdują podnoszone przez posłankę zarzuty naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji.
„Osoby, które osiągnęły wymagany staż przed dniem wejścia w życie nowelizacji, nie zostały ukarane finansowo poprzez pozbawienie praw już nabytych, lecz nie zostały objęte nowym uprawnieniem, którego w systemie prawnym dotychczas nie przewidziano” – argumentuje Kiepura
Zdaniem przedstawiciela MEN zastosowane kryterium daty granicznej ma charakter obiektywny, jasny i jednolity dla wszystkich adresatów.
Dalej wiceminister Kiepura zasugerował, że wprowadzenie wyjątku ośmieliłoby do formułowania roszczeń nauczycieli, którzy w ostatnim czasie otrzymali nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy w wysokości 250% wynagrodzenia miesięcznego. Bo również oni mogliby uznać, że powinni otrzymać wyrównanie do wysokości obowiązującej od stycznia 2026 r.
Henryk Kiepura przyznał, że ministerstwo analizowało skutki przyznania nagrody za 45 lat pracy z mocą wsteczną: „Ze względu na uwarunkowania budżetowe nie było jednak możliwe zagwarantowanie jednostkom samorządu terytorialnego od dnia 1 stycznia 2026 r. środków niezbędnych do sfinansowania takiej zmiany.”
Podkreślił, że MEN nie planuje nowelizacji KN w tym zakresie. Jednocześnie przypomniał, że najstarsi nauczyciele mogą skorzystać ze zwiększonych odpraw emerytalnych.
Nauczyciele, których dotyczy nowelizacja KN i nie zostali objęci nową nagrodą jubileuszową wskazują, że problem dotyczy około 6 tysięcy czynnych zawodowo pedagogów, którzy – mimo wieloletniego doświadczenia i dalszej pracy w szkołach – zostali wykluczeni z możliwości otrzymania nowego świadczenia.
Argumentują, że taki przepis zniechęca doświadczonych nauczycieli do pozostania w pracy. Tym bardziej, że pomija nauczycieli, którzy zrezygnowali z przejścia na emeryturę, często ze względu na braki kadrowe w szkołach i potrzebę zapewnienia ciągłości kształcenia.
Pełna treść interpelacji i odpowiedź MEN znajduje się tutaj
(GN)