Ministra edukacji Barbara Nowacka podpisała rozporządzenie ws. orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. „Nowe rozporządzenie ma na celu poprawę organizacji i jakości usług świadczonych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Zakłada poprawę organizacji pracy, zwiększenie efektywności procesów decyzyjnych zespołów oraz lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych, co przyczyni się do poprawy jakości i dostępności oferowanego wsparcia” – podało MEN w specjalnym komunikacie.
Co się zmieni? Rozporządzenie wzmacnia rolę zespołu orzekającego. To właśnie ten zespół będzie rozstrzygał, czy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego w oparciu o informacje zawarte w dokumentacji dołączonej do wniosku o wydanie orzeczenia lub opinii i wyniki diagnozy dokonanej w poradni. Dokumentacja medyczna ma mieć charakter pomocniczy, a nie decydujący w procesie rozpatrywania wniosku.
Lekarz będzie wchodził w skład zespołu wyłącznie wtedy, gdy do wniosku dołączona jest dokumentacja medyczna – poprzednio lekarz był stałym członkiem zespołu. Rozszerzono krąg osób, które będą mogły wziąć udział – za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia – w posiedzeniu zespołu z głosem doradczym o: asystenta międzykulturowego, osobę władającą językiem kraju pochodzenia dziecka, tłumacza języka migowego i osobę wykonującą zawód medyczny w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Wprowadzono możliwość udziału zdalnego w posiedzeniu zespołu osoby wykonującej zawód medyczny.
Wnioski będą mogły być składane papierowo lub elektronicznie. W przypadku wniosku elektronicznego stosowane będą nowe przepisy dotyczące doręczeń elektronicznych. Wniosek ma być podpisany przez oboje rodziców dziecka. Jeśli wniosek podpisze tylko jeden rodzic to będzie musiał złożyć oświadczenie, wyjaśniające brak podpisu drugiego. MEN wyjaśnia, że ograniczy to sytuacje, gdy jeden z rodziców, pomimo że nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, jest pomijany w uzgodnieniu złożenia wniosku.
Zgodnie z rozporządzeniem zaświadczenie o stanie zdrowia dołączone do wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność musi być wydane przez lekarza specjalistę odpowiedniego do rodzaju niepełnosprawności.
Przedszkola, szkoły i placówki będą zobowiązane do przekazywania informacji o funkcjonowaniu ucznia. Opinie te będą uwzględniane w trakcie diagnozy w poradniach.
Określono wymóg przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka oraz szczegółowe standardy do oceny potrzeb dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością wzroku i słuchu oraz należących do mniejszości narodowych i etnicznych, społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz dzieci i uczniów, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Wprowadzono obowiązek stosowania narzędzi opartych na dowodach naukowych, dostosowanych do rozwoju dziecka lub ucznia, używane przez osoby odpowiednio przygotowane.
Orzeczenia i opinie dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, będą wydawane przez poradnie właściwe terenowo. Nadal będą mogły funkcjonować poradnie specjalistyczne, które do tej pory wydawały orzeczenia i opinie dla ww. dzieci i uczniów, przy czym organ prowadzący te poradnie określi teren ich działalności.
Wydane orzeczenia będą przekazywane do przedszkoli, szkół i placówek, do których uczęszcza dziecko lub uczeń. Rodzice, składając wniosek o wydanie orzeczenia, będą wyrażali na to zgodę. Brak zgody będzie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Zgodnie z nowymi przepisami, kurator oświaty będzie miał 21 dni na rozpatrzenie odwołania od orzeczenia, a nie 14 dni, jak było dotychczas.
Główne zmiany wprowadzane nowym rozporządzeniem:
>> Wzmocnienie roli zespołu orzekającego. Zespół orzekający poradni rozstrzyga czy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego w oparciu o informacje zawarte w dokumentacji dołączonej do wniosku i wyniki diagnozy dokonanej w poradni. Wskazano, że dokumentacja medyczna ma charakter pomocniczy, a nie decydujący w procesie rozpatrywania wniosku.
>> Skład zespołu: lekarz wchodzi w skład zespołu wyłącznie wtedy, gdy do wniosku dołączona jest dokumentacja medyczna – poprzednio lekarz był stałym członkiem zespołu; rozszerzono krąg osób, które mogą wziąć udział – za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia – w posiedzeniu zespołu z głosem doradczym o: asystenta międzykulturowego, osobę władającą językiem kraju pochodzenia dziecka, tłumacza języka migowego i osobę wykonującą zawód medyczny w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień; wprowadzono możliwość udziału zdalnego w posiedzeniu zespołu osoby wykonującej zawód medyczny (przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa).
>> Wydawanie orzeczeń i opinii – procedura wnioskowa: wnioski mogą być składane papierowo lub elektronicznie; w przypadku wniosku elektronicznego stosuje się nowe przepisy dotyczące doręczeń elektronicznych; uwierzytelnienie dokumentów dołączanych do wniosku – elektroniczne kopie dokumentów należy uwierzytelnić jednym z trzech sposobów: kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym zgodnie z ustawą o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
>> Dookreślenie wymaganej dokumentacji dołączanej do wniosku o wydanie orzeczenia lub opinii, w tym:
– oświadczenia i zgody na udział osób w posiedzeniu zespołu, statusu prawnego wnioskodawcy, zgody na przesłanie orzeczenia do przedszkola lub szkoły i doręczenia elektroniczne. Wniosek będą podpisywać oboje rodzice. Jeśli wniosek podpisze tylko jeden rodzic będzie musiał złożyć oświadczenie, wyjaśniające brak podpisu drugiego rodzica. Ograniczy to sytuacje, gdy jeden z rodziców pomimo, że nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, jest pomijany w uzgodnieniu złożenia wniosku;
– zaświadczenie o stanie zdrowia będzie musiało być dołączone do wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność wydane przez lekarza specjalistę odpowiedniego do rodzaju niepełnosprawności , albo lekarza w trakcie specjalizacji, ale tylko w ramach świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych lub w jednostce prowadzącej szkolenie specjalizacyjne.
>> Obowiązek przekazywania opinii o funkcjonowaniu ucznia. Przedszkola, szkoły i placówki będą zobowiązane do przekazywania informacji o funkcjonowaniu ucznia. Opinie te będą uwzględniane w trakcie diagnozy w poradniach.
>> Określenie standardów procesu diagnostycznego. Określono wymóg przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka oraz szczegółowe standardy do oceny potrzeb dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością wzroku i słuchu oraz należących do mniejszości narodowych i etnicznych, społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz dzieci i uczniów, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki.
>> Obowiązek stosowania narzędzi opartych na dowodach naukowych, dostosowanych do rozwoju dziecka lub ucznia, używane przez osoby odpowiednio przygotowane.
>> Od 1 września 2026 r. orzeczenia i opinie dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, będą wydawane przez poradnie właściwe terenowo. Nadal mogą funkcjonować poradnie specjalistyczne, które do tej pory wydawały orzeczenia i opinie dla ww. dzieci i uczniów, przy czym organ prowadzący te poradnie określi teren ich działalności.
>> Przekazywanie orzeczeń do jednostek systemu oświaty – orzeczenia będą przekazywane do przedszkoli, szkół i placówek, do których uczęszcza dziecko lub uczeń. Rodzice, składając wniosek o wydanie orzeczenia, będą wyrażali na to zgodę. Brak zgody będzie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
>> Wydłużenie terminu na rozpatrzenie odwołania od orzeczenia – zgodnie z nowymi przepisami, kurator oświaty będzie miał 21 dni na rozpatrzenie odwołania od orzeczenia, a nie 14 dni, jak było dotychczas.
>> Uproszczenie wzorów orzeczeń i opinii. Orzeczenia będą musiały być podpisane przez wszystkich członków zespołu (wymóg KPA).
Rozporządzenie wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia. Wyjątki dotyczą obowiązku wydawania orzeczeń dla wszystkich dzieci z niepełnosprawnościami przez poradnie terenowe oraz oceny funkcjonowania ucznia i procesu diagnostycznego – te przepisy zaczną obowiązywać 1 września 2026
Rozporządzenie znajduje się tutaj
(GN)