Ważne zmiany dla pracowników i ich rodzin, które weszły w życie w Nowym Roku. Nie tylko staż pracy

Na przełomie starego i nowego roku weszło w życie kilka istotnych zmian w prawie firmowanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Od 1 stycznia 2026 roku w sektorze publicznym, a od 1 maja także w prywatnym, do stażu pracy wliczać będą się okresy pracy na zleceniu czy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. By pracodawca mógł uznać te okresy, potrzebne jest specjalnie zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 7 stycznia wystartował nowy system teleinformatyczny do obsługi umów, który ma pomóc w prosty i intuicyjny sposób zawierać oraz obsługiwać niektóre umowy w formie elektronicznej. Nowy rok to także nowe zasady wypłacania zasiłku pogrzebowego. Przypomnijmy też, że w połowie grudnia 2025 weszła w życie nowa ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, a w Wigilię ustawa wdrażająca m.in. jawność wynagrodzeń podczas rekrutacji.

„Jeśli pracujesz w sektorze publicznym, już od 1 stycznia 2026 roku możesz złożyć u pracodawcy wniosek o naliczenie stażu pracy na nowo – z uwzględnieniem m.in. okresów pracy na umowie zleceniu czy prowadzenia działalności gospodarczej” – przypomina MRPiPS.

Staż pracy na nowo

Oznacza to, że pracownicy, którzy w przeszłości pracowali na umowie zlecenie czy prowadzili działalność, otrzymają nowe uprawnienia wynikające z zaliczenia tych okresów do stażu pracy.

Potrzeba do tego zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jeżeli z jakiegoś powodu ZUS nie będzie w stanie wydać takiego zaświadczenia (np. bo przepracowany okres był dawno temu), pracownik będzie miał możliwość udowodnienia stażu własnymi dokumentami.

Zgodnie z ustawą do stażu pracy wliczać będą się:

>>  okresy prowadzenia pozarolniczej działalności oraz współpracy z osobą prowadzącą działalność,

>> okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,

>> okresy wykonywania umowy zlecenia,

>> świadczenia usług, umowy agencyjnej oraz okres pozostawania osobą współpracującą,

>> okres pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych,

>> przebyty za granicą (udokumentowany) okres wykonywania innej niż zatrudnienie pracy zarobkowej.

Uwaga! Na dostarczenie pracodawcy dokumentów potwierdzających nowe okresy obowiązują 24 miesiące od dnia:

>> 1 stycznia 2026 roku – w przypadku zatrudnienia u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,

>> 1 maja 2026 roku – w przypadku zatrudnienia u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych.

Jeżeli nie udokumentujemy jakiegoś okresu w tych terminach, pracodawca nie wliczy go do okresu zatrudnienia, od którego należą się uprawnienia pracownicze.

Więcej informacji oraz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania można znaleźć tutaj

Wyższy zasiłek pogrzebowy

Od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie nowe, długo oczekiwane zasady dotyczące zasiłku pogrzebowego. Zmiany są istotne finansowo i organizacyjnie – szczególnie dla rodzin, które w trudnym momencie muszą zmierzyć się nie tylko z żałobą, ale i kosztami pochówku.

Ale o wysokości zasiłku decyduje data śmierci osoby zmarłej, a nie moment złożenia wniosku. Jeżeli koszty pogrzebu poniosło kilka osób lub instytucji, zasiłek jest dzielony proporcjonalnie – każdemu według udziału w wydatkach.

Nowy e-system do obsługi umów

7 stycznia wystartował nowy system teleinformatyczny do obsługi umów, który ma pomóc w prosty i intuicyjny sposób zawierać oraz obsługiwać niektóre umowy w formie elektronicznej. Nowy system ułatwi codzienną pracę zarówno pracownikom, jak i pracodawcom.

 

Co to oznacza w praktyce? Dzięki nowemu systemowi można:

>> zawierać, zmieniać i rozwiązywać umowy takie jak umowa o pracę, umowa zlecenia, umowy o świadczenie usług oraz umowy uaktywniające, np. z nianią,

>> korzystać z gotowych szablonów umów i dokumentów powiązanych — np. aneksów, wypowiedzeń, świadectw pracy,

>> podpisywać dokumenty podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym,

>> prowadzić i przechowywać dokumentację pracowniczą elektronicznie bez obowiązku jej przechowywania w formie papierowej.

System zapewnia też ciągły dostęp do dokumentów elektronicznych oraz możliwość zgłaszania pracowników i wykonawców do ubezpieczeń i opodatkowania przez ZUS i KAS.

Do systemu można się zalogować przez portal Praca.gov.pl, przez system login.gov.pl (Profil Zaufany, e-dowód, aplikacja mObywatel, bankowość elektroniczna) albo za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Możesz działać zarówno jako osoba fizyczna, jak i w kontekście organizacji — np. jednoosobowej działalności gospodarczej.

W systemie można prowadzić dokumentację pracowniczą tylko nowo zatrudnianych pracowników lub pracowników, dla których uprzednio nie była ona prowadzona.  Decydując się na zawarcie umowy w systemie masz obowiązek prowadzenia dokumentacji umowy w systemie do momentu jej zakończenia.

System został uruchomiony na podstawie ustawy z 16 listopada 2022 r. i jest dostępny dla użytkowników bezpłatnie. Jak podaje MRPiPS to dopiero pierwsza wersja narzędzia — MRPiPS planuje rozwój nowych funkcji i rozszerzanie zakresu umów możliwych do zawierania.

Zmiany w układach zbiorowych pracy

Przypomnijmy też, że 13 grudnia 2025 r. weszła w życie ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. To ważny krok w stronę wzmocnienia dialogu społecznego oraz nowoczesnego, elastycznego prawa pracy w Polsce.

Układy zbiorowe pracy umożliwiają pracownikom oraz pracodawcom wspólne ustalanie zasad zatrudnienia lepiej dopasowanych do realiów konkretnego zakładu lub branży, z zachowaniem zasady korzystności wobec przepisów prawa pracy.

Nowe przepisy upraszczają procedury zawierania i ewidencjonowania układów, przewidują możliwość skorzystania ze wsparcia mediatorki lub mediatora w rokowaniach oraz pozwalają regulować m.in. kwestie godzenia życia zawodowego i prywatnego, równości płci, procedur antymobbingowych czy wykorzystywania nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji.

Istotną zmianą jest odejście od papierowej rejestracji układów na rzecz elektronicznej ewidencji. Ustawa przewiduje utworzenie Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy, czyli centralnego systemu teleinformatycznego służącego do gromadzenia informacji o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych.

Szczegółowe informacje oraz wzory dokumentów są dostępne tutaj

Większa jawność w ogłoszeniach o pracę

24 grudnia weszła w życie ustawa wdrażająca dyrektywę ws. równego traktowania kobiet i mężczyzn na rynku pracy. To pierwsze zmiany Kodeksu Pracy dotyczące przejrzystości wynagrodzeń w procesie rekrutacji. Pracodawcy będą musieli przekazywać kandydatom informację o proponowanym wynagrodzeniu (kwocie lub przedziale) oraz stosować neutralny pod kątem płci język w ofertach pracy.

Ta ostatnia zmiana oznacza to, że na etapie tworzenia ogłoszenia o pracę nie powinno się definiować, czy to ma być kobieta czy mężczyzna, np. osoba wykonująca prace stolarskie, a nie stolarz.

(GN)

Ważne zmiany ws. naliczania stażu pracy. Rząd przyjął projekt resortu pracy

Układy zbiorowe pracy na nowych zasadach. Prezydent podpisał ustawę

Z Sejmu. Posłowie zagłosowali za jawnością płac – niebawem nowy obowiązek dla pracodawców oraz wyższym zasiłkiem pogrzebowym