Pięć lat inicjatywy „Godne płace…” w Sejmie. Od 1826 dni projekt ZNP poparty przez 250 tys. obywateli leży w „zamrażarce”. To wstyd dla całej klasy politycznej!

W środę 18 listopada minęło dokładnie pięć lat od złożenia w Sejmie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, dotyczącego nauczycielskich wynagrodzeń. Projekt – w ramach obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej – „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli” przygotował Związek Nauczycielstwa Polskiego. Związkowcy z ZNP zebrali ponad 250 tys. podpisów poparcia dla tej inicjatywy. Od 1826 dni Związek domaga się uchwalenia ustawy zapewniającej powiązanie wynagrodzeń nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.

Na zdjęciu: Manifestacja nauczycieli i pracowników oświaty ZNP przed kancelarią premiera w Warszawie, 31 sierpnia 2026 r. Fot. Rajmund Nafalski

18 listopada 2021 r. Związek złożył w Sejmie obywatelski projekt ustawy „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”, pod którym podpisało się 250 tys. obywateli. od tamtego czasu minęło 1826 dni (2024 r. był rokiem przestępnym i liczył 366 dni).

9 lutego 2022 r. odbyło się pierwsze czytanie projektu w Sejmie IX kadencji. W Izbie większość głosów posiadała wówczas koalicja Zjednoczonej Prawicy (PiS z „przystawkami”).

Godne płace nauczycieli – podpisy już w Sejmie!

Ówczesny rząd Mateusza Morawieckiego zaopiniował negatywnie projekt ZNP, twierdząc, że nie ma w budżecie państwa pieniędzy na jego realizację. Posłowie PiS podczas sejmowej debaty nad projektem z furia atakowali autorów inicjatywy „Godne płace…” i próbowali udowadniać, jak wiele zrobili dla nauczycieli podczas kilku lat rządów ich partii. Ówczesna opozycja popierała projekt…

Sejm IX opowiedział się za skierowaniem ustawy do komisji edukacji. I w tej komisji przeleżała do końca kadencji. Ówczesna marszałkini Sejmu Elżbieta Witek z PiS (nauczycielka) nie okazała solidarności ze środowiskiem nauczycielskim i nie uruchomiła prac parlamentarnych nad projektem. Przeciwnie – „Godne płace…” stały się jednym z projektów, które ówczesna władza przetrzymywała w sejmowej „zamrażarce”. Doszło do spotkania kierownictwa ZNP z panią marszałek, ale to nie doprowadziło do odmrożenia „Godnych płac…”.

Jak wynagrodzenia nauczycieli rosły w czasie rządów PiS? 0 proc., 1,3 proc., 5,35 proc. …

Ważnym kontekstem stopowania prac nad projektem ZNP była także polityka płacowa rządu wobec nauczycieli. Ówczesny rząd utrzymywał niskie płace w oświacie, podnosząc stawki nieznacznie, by nie spadły poniżej poziomu płacy minimalnej. Tymczasem inflacja „zjadała” nauczycielskie pensje – np. w 2022 r. wyniosła 14,4 proc., a w 2023 r. – 11,4 proc. (dane GUS).

Przypomnijmy, jak wyglądały wtedy „podwyżki” wynagrodzeń nauczycieli:

2016 r. – 0 proc.,
2017 r. – 1,3 proc. od stycznia,
2018 r. – 5,35 proc. od kwietnia,
2019 r. – 5 proc. od stycznia i 9,6 proc. od września,
2020 r. – 6 proc. od września,
2021 r. – 0 proc.,
2022 r. – 4,4 proc. od maja, najmłodsi nauczyciele – dodatkowo 8-10 proc. od września,
2023 r. – 7,8 proc. od stycznia

Dopiero po wyborach 15 października 2023 r., kiedy ukonstytuował się Sejm X kadencji ówczesny marszałek tej izby Szymon Hołownia ogłosił likwidację „zamrażarki”. Wydarzyło się to dokładnie 20 listopada 2023 r. – blisko trzy lata temu! Przetrzymywane w „zamrażarce” projekty obywatelskie – w tym „Godne płace…” skierowano wówczas do pierwszego czytania (pierwszego w nowej kadencji).

Tu ważne wyjaśnienie – zasadą jest, że projekty ustaw, nad którymi nie zakończono prac przed upływem kadencji, nie są przekazywane nowemu Sejmowi. Niezakończone prace nad ustawami nie są kontynuowane (zasada dyskontynuacji). Wyjątek stanowią projekty obywatelskie – ich zasada dyskontynuacji nie dotyczy, ale tylko w następnej kadencji po złożeniu projektu.

Jeśli projekt nie zostanie uchwalony, to już w kolejnych kadencjach nie jest procedowany (spotkało to m.in. obywatelski projekt „Pensje z budżetu”, który wypadł z Sejmu wraz z zakończeniem IX kadencji).

Co dalej z obywatelskim projektem zwiększającym wynagrodzenia nauczycieli? ZNP wyjaśnia

Ponowne pierwsze czytanie „Godnych płac…” odbyło się 25 stycznia 2024 r. Projekt skierowano do komisji edukacji, głosowały za tym wszystkie kluby poselskie. Także opozycja, która do niedawna rządziła i w okresie sprawowania władzy była przeciwna inicjatywie ZNP. Natomiast świeżo zawiązana koalicja rządowa KO – Polska 20250 – PSL – Lewica, deklarowała poparcie dla projektu.

Tu kolejne przypomnienie – tuż przed wyborami parlamentarnymi – 9 października 2023 r. Związek Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) „Porozumienie na rzecz edukacji” z przedstawicielami ugrupowań ówczesnej demokratycznej opozycji (Koalicji Obywatelskiej, Nowej Lewicy oraz Trzeciej Drogi).

Politycy zobowiązali się do realizacji rekomendowanych przez ZNP rozwiązań poprawiających sytuację uczniów, studentów, nauczycieli, nauczycieli akademickich oraz pracowników administracji i obsługi, poprzez zadbanie m.in. o „realną poprawę sytuacji materialnej nauczycieli, w tym nauczycieli akademickich poprzez powiązanie systemu wynagradzania ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce”. Czyli – mówiąc w skrócie – zobowiązali się do wprowadzenia w życie projektu „Godne płace…”.

Postawmy na edukację! Projekt ZNP „Godne płace…” do dalszych prac w komisji! W Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu obywatelskiego

13 września 2024 r. – Komisja Edukacji i Nauki powołała podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia obywatelskiego projektu ustawy ZNP (druk nr 28).

Następnie harmonogram „prac” podkomisji kierowanej przez posła KO Adama Krzemińskiego wyglądał tak:

8 listopada 2024 r. – wybór prezydium podkomisji.
20 grudnia 2024 r. – zmiany w składzie osobowym prezydium podkomisji.
6 marca 2025 r. – rozpatrzenie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela (druk nr 28).

6 marca 2025 r. – ponad półtora roku temu – odbyło się jedyne merytoryczne i ostatnie jak dotychczas powiedzenie podkomisji. Posłowie otrzymali od ZNP poprawki aktualizujące projekt – m.in. chodziło o dostosowanie brzmienia projektu do obecnego systemu awansu zawodowego nauczycieli (w 2021 r. były cztery stopnie awansu i i odpowiadające im stawki wynagrodzenia, a obecnie są dwa stopnie awansu).

Od 6 marca 2025 r. (aż do teraz) na stronie internetowej podkomisji widnieje komunikat: „W najbliższym czasie nie są planowane posiedzenia podkomisji”.

ZNP przedstawił w Sejmie poprawki do inicjatywy obywatelskiej „Godne płace…”. „Ten projekt powstał, żeby nauczycielom nie pozostawała ulica albo sąd”

Politycy Koalicji 15 Października obiecywali, że projekt ZNP zostanie uchwalony w 2027 r., a niektóre wypowiedzi brzmiały tak, jakby rok 2027 miał być pierwszym rokiem obowiązywania nowego systemu płacowego, polegającego na powiązaniu wynagrodzeń nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej. Nic się w tej sprawie nie wydarzyło.

22 listopada 2024 r. (dwa lata temu, a cztery lata po złożeniu projektu w Sejmie) premier Donald Tusk podczas wystąpienia na 43. Krajowym Zjeździe Delegatów ZNP złożył poważnie brzmiącą obietnice. Zadeklarował przyspieszenie prac nad obywatelskim projektem. – Nie będzie już zwłoki – powiedział.

31 sierpnia 2026 r. nauczyciele z ZNP zebrani przed siedzibą szefa rządu w Warszawie skandowali: „Premierze, obiecałeś!”. Na telebimach ustawionych na przeciwko budynku Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odtwarzano wystąpienie Donalda Tuska ze zjazdu.

Powód takiej manifestacji nie był trudny do odgadnięcia – to brak realizacji obietnicy złożonej nauczycielom w 2023 r. i powtórnie – podczas zjazdu ZNP.

„Politycy do tablicy”. Ogólnopolska manifestacja ZNP przed siedzibą premiera. Czerwona kartka dla rządu

Tymczasem rząd tłumaczy się brakiem pieniędzy, słyszymy o rosnących wydatkach na obronność, co sprawia, że ma już funduszy na godne płace dla nauczycieli. Powtarzany jest argument, że w 2024 r. nauczyciele otrzymali 30 proc. podwyżki, a nauczyciele początkujący – 33 proc. Jednak w latach 2025-2026 płace nauczycieli były tylko waloryzowane o wskaźnik inflacji. W 2027 r. – zgodnie z projektem ustawy budżetowej – nauczycieli czeka jedynie waloryzacja o 3 proc.

A miało nastąpić – przypomnijmy – „powiązanie systemu wynagradzania ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce”.

Politycy z rządu zaczęli w pewnym momencie sygnalizować, że pensje nauczycieli mogą zostać powiązane nie z przeciętnym wynagrodzeniem wg GUS, ale z bliżej nieokreślonym wskaźnikiem makroekonomicznym. Ale kiedy ZNP wystąpił w trybie dostępu do informacji publicznej o pokazanie rządowego projektu zmian w wynagrodzeniach, okazało się, że szuflady są puste.

Petycja do premiera: Chcemy zarabiać adekwatnie do wysokiego poziomu kompetencji, zakresu odpowiedzialności i znaczenia naszej pracy dla przyszłości kraju!

Premier od dłuższego czasu nie mówi już anu słowa o wynagrodzeniach nauczycieli i „Godnych płacach…”. Ostatni raz zabrał głos na ten temat 14 października w Dniu Edukacji Narodowej.

Na uroczystości organizowanej przez MEN w kancelarii premiera Donald Tusk powiedział: – Zdaję sobie sprawę, że z tą zmianą sprzed trzech lat wiązały się Wasze nadzieje, że będzie radykalna poprawa warunków materialnych – mówił szef rządu. – Poprawa była, ale ja sobie zdaję sprawę, że to jest ciągle… tylko część tego, na co się umawialiśmy – dodał.

– Myśmy ostatnie kilka dni spędzili z ministrem finansów, z panią minister i długo zastanawialiśmy się, co można realnie zrobić. Tak jak się umawialiśmy lata temu na te 30 proc. i miałem satysfakcję, że udało się dotrzymać tego zobowiązania, ale też później formułowaliśmy wspólnie poglądy, co można zrobić, żeby było przyzwoicie i godnie. I mam naprawdę poczucie, że wyraźnie więcej w Waszym przypadku nie oznacza godnie i sprawiedliwie, tak jak to powinno być – oświadczył szef rządu 14 października.

Premier przyznał, że nauczyciele mogą być rozczarowani brakiem podwyżek, ale w budżecie „zrobiło się bardzo ciasno” ze względu na zwiększone wydatki na bezpieczeństwo i obronność. – Więc będziemy pracowali i ja będę uczciwie Wam meldował w najbliższych miesiącach, co jesteśmy w stanie zaplanować na najbliższe miesiące, a co będziemy mogli ewentualnie, jak się dogadamy, zagwarantować, ale ze skutkami nie za kilka miesięcy, tylko za dwa lata podejrzewam, bo tyle ten kryzys, który będzie nas zmuszał do wydatków nadmiarowych na obronę, jeszcze potrwa. Tak to oceniam. Jak będziecie rozczarowani, to powiedzcie mi to prosto w oczy – oświadczył.

„Tak! Jesteśmy rozczarowani!  Szacunek dla nauczycieli nie może kończyć się na życzeniach i podziękowaniach! Oczekujemy realizacji obietnic o powiązaniu wynagrodzeń nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce. Nie chcemy kolejnych deklaracji. Chcemy konkretnych decyzji i rozwiązań ustawowych, które zapewnią godne wynagrodzenia! Inicjatywa obywatelska ZNP >>Godne płace…<< czeka w Sejmie” – komentował Związek Nauczycielstwa Polskiego.

„Politycy pokażcie dokumenty”. W kolejnym etapie akcji oddziały ZNP będą pytać parlamentarzystów czy popierają projekt „Godne płace…”

„Projekt zakłada ustawowe powiązanie wynagrodzeń nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce. To rozwiązanie, które zapewni nauczycielom godne płace i uniezależni wzrost ich pensji od doraźnych decyzji politycznych. Minęło pięć lat. Ustawy nadal nie ma!” – podkreślił ZNP w komunikacie z okazji niechlubnej rocznicy pięciu lat „mrożenia” projektu „Godne płace…”.

„Przez pięć lat zmieniły się rządy, większość parlamentarna i ministrowie edukacji. Nie zmieniło się jedno: brak decyzji o uchwaleniu obywatelskiego projektu ZNP! To pięć lat wstydu dla polityków wszystkich opcji!” – komentuje ZNP.

Przedstawiciele Związku zwracają uwagę na hipokryzję polityków ze wszystkich stron sceny partyjnej. „Kiedy są w opozycji, deklarują poparcie dla godnych wynagrodzeń nauczycieli. Kiedy przejmują władzę, nie pracują nad projektem” – czytamy.

Tymczasem nauczyciele, którzy słuchali przez pięć lat pustych obietnic i obywatele, którzy poparli swoimi podpisami projekt ZNP, nie zasłużyli na takie traktowanie.

„250 tysięcy obywateli poparło konkretne rozwiązanie. Nauczyciele od pięciu lat czekają na jego uchwalenie. Politycy, pięć lat wystarczy! Pamiętamy, a za rok wybory!” – zaznacza ZNP.

„Godne płace…” – kalendarium

➡ 18 listopada 2021 r. – ZNP wniósł obywatelski projekt ustawy do Sejmu IX kadencji
➡ 9 lutego 2022 r. – odbyło się pierwsze czytanie projektu w Sejmie IX kadencji
➡ luty 2022 r. – listopad 2023 r. – projekt pozostawał w sejmowej „zamrażarce”
➡ 20 listopada 2023 r. – projekt został „odmrożony” w Sejmie X kadencji
➡ 25 stycznia 2024 r. – odbyło się pierwsze czytanie projektu w obecnej kadencji Sejmu. Projekt skierowano do komisji
➡ 13 września 2024 r. – Komisja Edukacji i Nauki powołała podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia obywatelskiego projektu ustawy
➡ 22 listopada 2024 r. – premier na 43. Zjeździe ZNP obiecuje przyspieszenie ws. „Godnych płac…”
➡ 6 marca 2025 r. – pierwsze i jedyne merytoryczne posiedzenie podkomisji
➡ 7 marca 2025 r. – listopad 2026 r. – podkomisja nie pracuje, projekt w „zamrażarce”
➡ 31 sierpnia 2026 r. – manifestacja ZNP przed kancelarią premiera pod hasłem „Politycy do tablicy”
➡ 14 października 2026 r. – premier zapowiada, że ewentualne zmiany w płacach nauczycieli są możliwe „ze skutkami za dwa lata, ale konkretnie nadal nic nie wiadomo
➡ październik-listopad 2026 r. – ZNP pisze do polityków: „Pokażcie dokumenty” – z żądaniem ujawnienia ewentualnego projektu zmian w nauczycielskich pensjach, ale projektu nie ma, szuflady są puste
➡ 18 listopada 2026 r. – mija pięć lat „mrożenia” projektu „Godne płace…”

>> Więcej na ten temat: https://glos.pl/tag/godne-place

(GN, DK)

Sejm: Kto bardziej wspiera nauczycieli? Opozycja licytuje się z koalicją na słowa i miny, ale nie na czyny. Projekt zmian w KN wrócił do komisji edukacji

MEN: Obywatelski projekt ZNP „Godne płace…” za drogi dla państwa. „Analizujemy inne możliwości”

Ogniwa ZNP prowadzą akcję „czerwona kartka dla rządu” m.in za brak realizacji obietnic składanych nauczycielom. Pojawiła się jednak okazja, by zapytać premiera wprost…

„Grzecznie już było, spokojnie już było”. Związek rozpoczyna akcję protestacyjną. Na początek manifestacja przed KPRM!

Czas deklaracji dawno minął. Szymon Lepper: Coraz trudniej spotkać się w pokoju nauczycielskim, biegamy z lekcji na lekcję

ZNP domaga się od rządu wznowienia prac nad inicjatywą „Godne płace…” Apeluje też o zmianę wysokości progów podatkowych i zmiany w kompensówkach

Wiceminister Lubnauer o powiązaniu nauczycielskich pensji ze średnią krajową: „Najwcześniej w kolejnym roku budżetowym”

MEN: Obywatelski projekt ZNP „Godne płace…” za drogi dla państwa. „Analizujemy inne możliwości”

Ministra Nowacka powtórzyła, że do 2027 roku wynagrodzenia nauczycieli mają być powiązane ze „wskaźnikami gospodarczymi”. „Ale tak żeby to nie budziło napięcia i niechęci społecznej”

Poseł Krzemiński: „Godne płace…” bez szans na realizację w obecnym kształcie. Prezes ZNP: „Traktuję to jako indywidualne stanowisko przewodniczącego podkomisji”

„Czekamy na godne płace w oświacie”. List Związku do premiera w sprawie wynagrodzeń i projektu ZNP

ZG ZNP: Oczekujemy realizacji edukacyjnych deklaracji złożonych przez przedstawicieli rządzącej koalicji. List do MEN

Płaca nauczyciela powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem. O co chodzi w obywatelskim projekcie ZNP „Godne płace…”?

Premier Tusk przeprasza, dziękuje i obiecuje „przyspieszenie”. Minister Nowacka: „Nic o was bez was!”. Trwa 43. Zjazd ZNP